Na początku XX wieku Budapeszt, podobnie jak niedaleki Wiedeń, był prawdziwym miastem kawiarni. Kawiarni utrzymanych w ich prawdziwym tradycyjnym stylu, czyli rozległych lokali o dyskretnie urządzonym wnętrzu, zapraszających swych klientów ogromnymi szybami wystawowymi i wiecznie otwartymi drzwiami wejściowymi, przez które widać było tonących w oparach papierosowego dymu stałych bywalców tychże przybytków, zapamiętale dyskutujących lub tonących w lekturze gazet i popijających czarny napój z miniaturowych filiżanek. Pierwszą kawiarnię, nie licząc sklepów z kawą funkcjonujących za czasów okupacji tureckiej, otwarto w Budapeszcie na początku XVIII wieku. Jej właścicielem był Serb Blasius, a lokal znajdował się gdzieś między dzisiejszym Mostem Elżbiety i Wolności, na peszteńskim brzegu Dunaju. W mieście szybko pojawili się naśladowcy pomysłowego Serba i wraz z rozpoczęciem kolejnego stulecia kawiarnie przekształciły się w ważne ośrodki kulturowe i społeczne w mieście. Przy filiżance kawy spotykali się przedstawiciele elity intelektualnej stolicy i... kraju, wielokrotnie też właśnie przy stolikach zapadały decyzje wpływające na los całego państwa. Ponoć nawet ta o wybuchu rewolucji w 1848r. podjęta została w czasie picia małej czarnej... Początek dwudziestego wieku to czas, gdy w kawiarniach licznie bywać zaczęli wszelkiego typu pisarze i poeci. Wielokrotnie w swych dziełach nawiązywali do ulubionych lokali i opisywali je tak dokładnie, że dziś wchodząc do nich bez problemu jesteśmy w stanie określić, przy którym stoliku powstał dany fragment książki. Kawiarnie z tego okresu były bardzo przestronne, a wspomniane przeze mnie na początku ogromne okna dawały możliwość dokładnej obserwacji życia toczącego się poza lokalem, co z kolei dawało klientom wrażenie czynnego uczestnictwa w wydarzeniach rozgrywających się na ulicy. Kawiarnie te były czynne non-stop, a ich obsługa była niezwykle dyskretna i nienatrętna. Klienci godzinami przesiadywać mogli nad jedną filiżanką napoju, przeglądając codzienną prasę , grając w karty lub szachy, a nawet bilard. W niektórych lokalach z czasem zaczęto oferować ciepłe posiłki, a ich ofertę poszerzono o program muzyczny i kulturalny. Do najsłynniejszych budapeszteńskich kawiarni należy Café New York. Jej nazwa pochodzi od nazwy towarzystwa ubezpieczeniowego, które pod koniec XIX wieku zleciło budowę swej siedziby w stolicy Węgier wybitnemu architektowi Alajosowi Hauszmann. Na parterze zaprojektowanej przez niego i wzniesionej kamienicy otwarto lokal, pięknie ozdobiony marmurami i brązem, jedwabiem, aksamitem, rzeźbami i freskami charakterystycznymi dla stylu Art Nouveau. Kawiarnia bardzo szybko przekształciła się w centrum kulturalne Budapesztu i miejsce spotkań budapeszteńskiej śmietanki towarzyskiej. Bywali w niej wielcy artyści, kompozytorzy i pisarze z Węgier i całego świata, a część z nich pozostawiła wpisy w prowadzonej przez kawiarnię księdze pamiątkowej. Można w niej przeczytać słowa kreślone między innymi przez Thomasa Manna, Johanna Straussa czy Josephine Baker. Kawiarnia przetrwała liczne zawirowania historii i od 1990r. ponownie funkcjonuje pod starą nazwą. Chętni znajdą ją pod adresem Erzsébet krt. 9-11. Dziś wyróżnikiem miasta są już nie kawiarnie, ale lokale zwane Eszpresszó, lub w skrócie - presszó, znacznie mniej wykwintne i zdecydowanie mniejsze, oferujące klientom przede wszystkim kawę z ekspresu. Pierwszy ekspres do kawy przywieziony został do Budapesztu w 1924r. i od razu stał się niezwykle popularny. Pozwalał bowiem przyrządzić kawę nie tylko mocniejszą i znacznie szybciej niż metodą tradycyjną, ale też zrobić to na oczach czekającego gościa, a nie na zapleczu kuchni. Prawdziwy rozkwit kawiarnie tego typu przeżyły w okresie powojennym, gdy nawet siermiężny wystrój lokalu, niewygodne krzesła i stoliki oraz nie zawsze świeże ciastka nie przeszkadzały budapeszteńczykom w wyborze ich jako miejsca spotkania z przyjaciółmi. Część z nich przetrwała do dziś, wiele jednak musiało zamknąć swe podwoje wraz ze zmianą ustroju, lub też przekształcić się w bardziej swojskie i częściej wybierane przez młodzież puby. Budapeszt nie byłby też Budapesztem bez swych licznych cukierni. Moda na otwieranie sklepów z ciastami, czekoladkami i słodkim pieczywem przywędrowała na Węgry z Wiednia, wraz z rozwojem i trwaniem monarchii austro-węgierskiej. Dziś wielu Madziarów nie wyobraża sobie życia bez kawy, ale zagryzionej kawałeczkiem słodkiego wypieku. Niektóre z cukierni oferują swym klientom zaciszne miejsca przy stoliku, w niektórych kawę i ciastko spożywa się na stojąco, niejako wręcz w biegu. We wszystkich jednak wypieki mają niezwykły, niepowtarzalny smak... Dwie najsłynniejsze ciastkarnie budapeszteńskie to Café Ruszwurm i Café Gerbeaud. Pierwsza z nich znajduje się na Wzgórzu Zamkowym i funkcjonuje praktycznie nieprzerwanie od 1827r. Jej głównym zadaniem od chwili powstania było zaopatrywanie w wypieki arystokratyczne domy, znajdujące się na terenie I dzielnicy. Ciasta były tak dobre, że niejednokrotnie możni odwiedzali cukiernię osobiście, zaś jednym z gości miała byś sama cesarzowa Elżbieta. Druga z ciastkarni, Gerbeaud, znajduje się w samym centrum miasta, na placu Vörösmarty i uważana jest za jeden z najbardziej ekskluzywnych lokali w Budapeszcie. Zachowano w niej oryginalny wystrój wnętrz pochodzący z końca XIX wieku, podobnie jak niezwykłe zasady związane z traktowaniem klienta. Serwowane w niej wypieki wykonywane są według oryginalnych receptur. A oto adresy najpopularniejszych budapeszteńskich kawiarni i cukierni: Angelika Budapeszt, Batthyány tér 7 tel: 212-3784 Café Miró Budapeszt, I Úri utca 30 tel: 175-5458 Ruszwurm Cukrászda Budapeszt, Szentháromság utca 7 tel: 175-5284 Anna Café Budapeszt, Váci utca 7 tel: 266-9080 Augustz Cukrászda Budapeszt, Kossuth Lajos utca 14-16 tel: 316 8931 Café Astoria Budapeszt, Kossuth Lajos utca 19-21 tel: 117-3411 Café Gerbaud Budapeszt, Vörösmarty tér 7 tel: 118 1311 Café Mozart Budapeszt, Erzébet körút 36 tel: 352 06 64 New York Kávéház Budapeszt, Erzsébet körút 9-11 tel: 322-3849 Múvesz Budapeszt, Andrássy út 29 tel: 352-1337 Zsolnay Café Budapeszt, Váci utca 20 Zsolnay Kávéház Budapeszt, Teréz körút, Béké Radisson Hotel tel: 301-1600