logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek


XV wiek

Bunt w Siedmiogrodzie

Wojny Tureckie

Rządy Macieja Korwina

Rządy Władysława II


XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek

XIX wiek

Austro-Węgry

Lata międzywojenne

II wojna światowa

Lata 1945-56

Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Po śmierci Hunyadi'ego wojna domowa wybuchła od nowa. Stronnictwo habsburskie odsunęło od władzy najbliższych współpracowników wodza, nie bacząc na ich ogromną popularność po zwycięstwie belgradzkim. Rozwścieczeni zwolennicy zmarłego rozsiekli szablami najzagorzalszego protektora króla - hrabiego Ulryka Cylii, zaś w odwecie władca schwytał obu synów Hunyadi'ego oraz dwóch jego stronników: szwagra Michała Szilágyi'ego i biskupa Jana Vitéza i skazał ich na śmierć. Wyrok wykonano jedynie na starszym synu wodza, Władysławie. Oburzenie ludu było tak wielkie i tak powszechne, że król poczuł się osobiście zagrożony i uciekł do Wiednia, a następnie do Pragi, Stamtąd pod koniec 1457r. dotarła wiadomość o jego śmierci.

Od nowa rozpoczęły się spory o wybór dziedzica tronu. Stronnictwo habsburskie proponowało Fryderyka III, zaś zwolennicy Hunyadi'egio - jego młodszego syna Macieja. Przy aktywnym wsparciu wojskowym ze strony zbiegłego z więzienia Michała Szilágyi'ego wygrała ta druga kandydatura.

W chwili objęcia tronu piętnastoletni Maciej, zwany później Korwinem (1458-1490), znajdował się w bardzo trudnej sytuacji. Kraj był podzielony, na północy i na zachodzie władali Habsburdzy, regentem ogłosił się ambitny Michał Szilágyi, a koronacja była niemożliwa gdyż insygnia władzy królewskiej pozostawały w posiadaniu Fryderyka III. Młody król już na początku zmuszony został do zobowiązania się, że kraj chronił będzie własną armią najemników, a szlachta i magnaci nie zostaną obciążeni żadnymi nowymi podatkami. Mimo tak niesprzyjającej sytuacji Maciej energicznie rozpoczął walkę o umocnienie władzy centralnej.

Podobnie jak swój ojciec oparł się na sile średniej szlachty i na mieszczaństwie, gdyż tylko w ten sposób mógł ograniczyć wpływy magnaterii. W pierwszej kolejności pozbył się również niewygodnego regenta, zmuszając go do zrzeczenia się tej funkcji. Obrażony Szilágyi przeszedł na stronę przeciwników króla i zawiązał z nimi spisek mający na celu obalenie władcy. Zwolennicy Habsburgów ogłosili formalnym królem Fryderyka, który wkroczył z wojskiem na Węgry. W tym samym czasie władający Słowacją Jiskra zaoferował tron węgierski polskim Jagiellonom. Sytuacja wydawała się dość trudna, ale król przeciągnął na swą stronę część magnatów, z drugą rozprawiając się zbrojnie. Zmusił Fryderyka do wycofania się z kraju, a w traktacie pokojowym zobowiązał go do zwrócenia insygniów władzy królewskiej oraz wymusił przyrzeczenie pomocy w razie konfliktu z Turkami. Jednocześnie jednak sam zgodził się wypłacić cesarzowi 80000 złotych forintów i przyrzekł, że w razie swej śmierci bez pozostawienia potomka męskiego korona przypadnie Fryderykowi.

Mimo że warunki pokoju mogły wydawać się ciężkie dla króla Węgier, w rzeczywistości były jego zwycięstwem. Wrogie mu partie przestały istnieć, a Jiskra ukorzył się przed nim i wszedł w węgierskie warstwy rządzące. W ten sposób Maciejowi udało się nie tylko pozbyć swych przeciwników, lecz również zjednoczyć państwo i obronić jego niepodległość. Mimo że Maciej zdawał sobie sprawę z zagrożeń płynących ze strony Turków, postanowił uwikłać się w długi i wyczerpujący konflikt na północy i zachodzie. Jego celem stała się walka o koronę czeską, zaś wojna z tym państwem wmieszała go również w konflikt z Polską. Polski król Kazimierz Jagiellończyk, jako szwagier Władysława V Pogrobowca rościł sobie prawa do tronu węgierskiego. Za namową zagrożonych polityką centralizacyjną magnatów wkroczył wraz z wojskiem na teren Węgier by siłą odebrać należną mu koronę, jednak jego wyprawa załamała się po dotarciu do Nitry. Magnaci nie udzielili mu wystarczającego wsparcia, za to dali królowi wystarczający powód do ostatecznej rozgrywki z nimi. W tym samym czasie stosunki z Polską jeszcze się pogorszyły, a ofiarowanie tronu czeskiego Władysławowi Jagiellończykowi tylko przesądziło sprawę. Od tej pory wojna węgiersko-czeska stała się jednocześnie wojną węgiersko-polską.

Pokój zawarto dopiero w 1478r. Jego sygnatariusze, Władysław i Maciej, oboje mieli prawo do używania tytułu króla czeskiego, zaś państwo podzielili miedzy siebie. Maciej zachował Morawy, Śląsk i Łużyce, a po jego śmierci Polacy mieli prawo wykupić je za 400.000 złotych. Potem król węgierski zapragnął tronu austriackiego i wystąpił zbrojnie przeciw cesarzowi Fryderykowi III, a konflikt zakończyła dopiero mediacja samego papieża i sowity okup. Po 1479r. Maciej zawierać zaczął szeroko pojęte sojusze, których celem było ostateczne rozprawienie się z Habsburgami.

Pokój z Austrią nie trwał długo. W 1480r. konflikt wybuchł na nowo, a po 5 latach Maciejowi udało się zdobyć Wiedeń i opanować dolną część Austrii. Jednak stany niemieckie odmówiły mu swojego poparcia i koronę cesarską przyznały Maksymilianowi Habsburskiemu. To tak rozwścieczyło króla Węgier, że kontynuował działania zbrojne aż do chwili swej niespodziewanej śmierci w 1490r.

Próby ekspansji na zachód mogą się dziś wydawać wątpliwym osiągnięciem Korwina. Prawdopodobnie długofalowym zamierzeniem króla było pozyskanie dóbr i środków odpowiednich do przeprowadzenia ostatecznej rozgrywki o Bałkany, jednak trudno jest ocenić, na ile owa polityka była możliwa do zrealizowania. Faktem jest natomiast, że Maciej trwonił siły środki na niepotrzebne a wyniszczające państwo konflikty, które w rezultacie nie przyniosły mu żadnych korzyści.

Duże sukcesy osiągnął jednak niewątpliwie na polu polityki wewnętrznej. Znacznie poprawił ściągalność podatków, nakładając nowe obciążenie, ustanawiany corocznie przez sejm tzw. podatek wojenny. Wysokie dochody pozwalały mu utrzymać stosunkowo liczną armię zaciężną, niezależną od sił magnackich i wydatnie wzmacniającą jego pozycję. Początkowo Maciej rządził wyłącznie za pomocą dekretów, opierając się na sejmie i średniej szlachcie. Później stopniowo reorganizował administrację państwową, wprowadzając specjalistyczne stanowiska urzędnicze, których obsadzeniem zajmował się osobiście. Otaczał się ludźmi dobrze wykształconymi, zazwyczaj z wyższych warstw społecznych, lecz wśród jego doradców zdarzali się i chłopi. Dążenia do osiągnięcia władzy absolutnej zostały jednak dostrzeżone prze szlachtę i oprotestowane, w związku z czym król zgodził się na ustanowienie wybieranego przez możnych palatyna, mającego dość szeroki zakres uprawnień (mógł zwoływać sejm, przysługiwało mu prawo pierwszego głosu na posiedzeniach, w przypadku małoletności króla stawał się regentem, był najwyższym sędzią i zastępcą monarchy w razie jego nieobecności).

Maciej Korwin usankcjonował dominującą pozycję szlachty w komitatach. Stało się to na mocy ustawy z 1486r, potwierdzającej wszystkie uprzednio uzyskane i nieoficjalne przywileje szlacheckie. Król pragnął także rozwiązać problem elekcji nowego króla, ustanawiając następcą swego naturalnego syna Jana. Potkało się to jednak z gwałtownym oporem królowej, która nie dała mu potomka i pragnęła wszystkie jego dobra zachować dla siebie i swej rodziny. Maciejowi nie udało się uregulować tej kwestii przed śmiercią, ale po jego zgonie nie nastąpiła oczekiwana w takim wypadku eskalacja odmiennych dążeń możnowładców.

Dalej

Portret króla Macieja Korwina

Płaskorzeźba z wizerunkiem władcy

Inicjał z książki ukazujący 12-letniego Macieja

Podpis królewski

Awers królewskiej pieczęci

Rewers królewskiej pieczęci

Kielich liturgiczny

Kielich liturgiczny

Okładka jednej z wielu zgromadzonych przez króla ksiąg

©2001 Csirke