logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek

XV wiek


XVI wiek

Bunty chłopskie 1514r.

Najazd turecki

Podział Węgier

Zabór turecki


XVII wiek

XVIII wiek

XIX wiek

Austro-Węgry

Lata międzywojenne

II wojna światowa

Lata 1945-56

Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Szlachta walczyła o swoją pozycję w państwie popierając wciąż kandydaturę Zápolyi jako przyszłego króla. Ich celem było zapewnienie mu stanowiska regenta na wypadek śmierci króla, gdyż jego niepełnoletni syn Ludwik miał zaledwie 10 lat. Sam król jednak, za namową magnatów, postanowił trwalej związać tron z Habsburgami. I tak w 1515r. doszło do zjazdu wiedeńskiego, w czasie którego Władysław II podpisał z Maksymilianem układ dynastyczny. Córkę Władysława zaręczono z wnukiem cesarza - Ferdynandem, a syna Ludwika - z Marią, wnuczką Maksymiliana. Ponadto wyrażono zgodę, że gdyby jeden z rodów wygasł, drugi obejmie po nim tron we wszystkich podległych krajach. Układ ten był ostatnim, jakim podpisał Władysław II, który zmarł nie cały rok później.

Ludwik II (1516-1526) odziedziczył tron jako jedenastoletnie dziecko, całkowicie bezwolne i posłusznie spełniające nakazy otaczających go możnych. Co prawda sejm powołał 28-oosobową radę stojącą przy królu, jednak stała się ona wkrótce miejscem tworzenia tajnych intryg dworskich i knucia kolejnych spisków. Zápolya nadal nie rezygnował z walki o tron, podobnie jak wsławiony swą publikacją i szybko pnący się w górę szlachcic Verböczi. W 1519r. zwolniło się stanowisko palatyna (w tym okresie sprawującego faktyczne rządy na Węgrzech), o które rozgorzała gorąca walka. Wygrał ją Batory, który jednak po 4 latach został odsunięty od władzy, aby objąć ją ponownie po roku przy aktywnej pomocy Habsburgów. Rozwiązał wtedy Radę królewską i władza przeszła wyłącznie w ręce magnatów. Nie był to oczywiście koniec przepychanek - zbuntowana szlachta zgromadziła się zbrojnie na polach Hatvan i wymogła na królu dymisję Batorego na rzecz Verböczi'ego. Z kolei w 1526r. na sejmie stawił się uzbrojony Batory wraz ze swymi stronnikami i tym razem on zmusił króla do osadzenia siebie na stanowisku palatyna oraz wyjęcia spod prawa swoich przeciwników. Wszystko to działo się wtedy, gdy Turcy stali już w granicach państwa węgierskiego.

Zajęci walką ze sobą magnaci i szlachta nie zauważali niekorzystego dla ich kraju obrotu sytuacji międzynarodowej. Pierwsza wojna włoska z 1525r. zakończyła się klęską króla Francji Franciszka I i wzięciem go do niewoli w czasie bitwy pod Pawią. Francja określała się sojuszniczką Turcji i w maju 1526r. zawiązała ligę cognacką przeciw Habsburgom. Po jej stronie stanęli papież Klemens VII, Wenecja i Mediolan, przy życzliwej dla nich neutralności Henryka VIII, a wkrótce rozpoczęła się druga wojna włoska przeciw cesarzowi Karolowi V. W tej sytuacji Węgry nie mogły liczyć na czyjąkolwiek pomoc i jedynym ratunkiem dla nich mogło być tylko podpisanie układu pokojowego z Turkami.

Nie było to jednak możliwe. W 1520r. na tron Turcji wstąpił Sulejman II, który kontynuował zbrojną politykę Mahometa II. Już w 1521r. uderzył w południowe Węgry i jego najważniejsze twierdze w Belgradzie, Szabac i Zemunie, których zdobycie otwierało mu drogę do serca Europy. Upadek kresowych miast obronnych tylko na chwilę przeraził magnatów i szlachtę i nie podjęła ona jakichkolwiek działań skierowanych na poprawę warunków bytowania żołnierzy czy też stworzenie silnych oddziałów najemnych. Nic więc dziwnego, że gdy w 1526r, wojska tureckie ruszyły ławą na Węgry, nie napotkały większego oporu.

Pierwsza padła ostatnia twierdza na Dunaju - Pétervárad. Garstka żołnierzy po bohaterskiej walce poddała się, a głównodowodzący biskup Tomori wycofał się do Baczki. Już to jedno zwycięstwo otworzyło sułtanowi drogę do Budy, z której król na jego spotkanie wyruszył z zaledwie 4.000 żołnierzy. Po drodze dołączyli do nich najemnicy, jednak cała armia nie liczyła więcej niż 25.000 ludzi. Spotkanie z przeważającymi siłami wroga miało miejsce 29 sierpnia 1526r. pod Mohaczem.

Armia węgierska, bez wodza, bez ustalonego przebiegu walki, bez opracowanej taktyki, słaba, niewyszkolona i walcząca w niedogodnym dla siebie terenie przestała istnieć w ciągu kilku godzin. Połowa żołnierzy zginęła w bezpośredniej walce, duża część dostała się do niewoli. Sam król utonął w mulistym potoku Csele, który usiłował przekroczyć w czasie ucieczki. Bezbronny kraj stanął otworem przed wrogiem. Sam sułtan był niepomiernie zdziwiony tak łatwym zwycięstwem, a brak oporu w czasie późniejszego pustoszenia kraju wydawał mu się wręcz niepojętym. Wiedział bowiem doskonale o dużym zgrupowaniu wojsk Zápolyi, który jednak nie interweniował. Sulejman II zajął Budę 8 września 1526r, skąd wycofał się niedługo potem na wieść o zamieszkach w Azji Mniejszej. Opuścił Węgry, zachowując jednak kontrolę nad twierdzami na kresach południowo-wschodnich.

Dalej

Król Ludwik II

Królewska małżonka - Maria

Maria na letniej przejażdżce - arras

Zbroja możnowładcy z XVI wieku

Bitwa pod Mohacsem - fresk naścienny

©2001 Csirke