|
|
Po zakończeniu wojen napoleońskich Austrię, a co za tym idzie również Węgry, objął silny kryzys gospodarczy. Wynikał on nie tylko z powodu ogólnej powojennej dekoniunktury, lecz również z powodu ostatecznego upadku systemu feudalnego, którego zacięcie bronili Habsburgowie. Monarchia austriacka stawała się krajem coraz bardziej zacofanym, kurczyły się jej rynki zagraniczne, a rozwój handlu wewnętrznego nie następował.
Sytuacja w Koronie Węgierskiej, tradycyjnie obszarze rolniczym, była jeszcze gorsza - większość ziem nadal należała do wielkich obszarników, a liczba samodzielnych manufaktur była znikoma. Z tego powodu na Węgrzech nie mogła wykształcić się klasa przemysłowej burżuazji, która "pociągnęłaby" za sobą rozwój państwa. Szlachta i magnateria nie mogły bogacić się, ponieważ ustawy celne skutecznie ograniczały eksport i import towarów, natomiast drobna szlachta przymierała głodem, mieszkała w lepiankach u żywiła się tym, co własnymi rękami mogła wyhodować. Habsburgowie nie tylko tłumili rozwój gospodarki, lecz również ograniczał swobody obywatelskie i dążenia niepodległościowe. Dopiero w 1825r. sytuacja stała się na tyle niebezpieczna, że Franciszek I zdecydował się zwołać węgierski sejm.
Sejm z lat 1825-27 nie zmienił znacząco stosunków politycznych ani gospodarczych. Pewna przemiana nastąpiła natomiast w świadomości szlachty, która uświadomiła sobie, że by zachować własne przywileje i swobody sama powinna zainicjować zmiany społeczno-gospodarcze w kraju. Mimo znacznego oporu dworu wiedeńskiego. I tak zamanifestowano silnie wspólne dążenie do wprowadzenia języka węgierskiego w miejsce martwej łaciny, także powołano do życia Węgierską Akademię Umiejętności (realizacja projektu stała się możliwa dzięki inicjatywie hrabiego Széchenyi'ego i jego hojnej donacji na poczet budowy).
Działalność polityczna hrabiego odegrała bardzo ważną rolę w historii rozwoju państwa węgierskiego. Széchenyi nie chciał ostatecznie zrywać związku z monarchią habsburską, ale starał się skupić uwagę narodu na konieczności przeprowadzenia znaczących reform, co leżało w możliwościach społeczeństwa. Jego wielkim marzeniem była przebudowa kraju w duchu kapitalistycznym - upominał się o prawa chłopstwa domagając się jego równouprawnienia i zniesienia poddaństwa i oczynszowania, pragnął rozbudować rynek wewnętrzny i handel krajowy, wzywał obszarników do unowocześnienia produkcji. Prowadził szeroką działalność publicystyczną i powoływał do życia coraz to nowe instytucje wspomagające jego inicjatywy: Węgierskie Towarzystwo Hodowli, Węgierskie Towarzystwo Gospodarcze, Węgierski Bank Handlowy, Węgierskie Towarzystwo Jeździeckie, kasyno narodowe, etc. Zaprowadził żeglugę parową na Dunaju i Cisie oraz sfinansował projekt budowy tunelu pod górą Zamkową w Budzie.
Oczywiście nie wszyscy poparli działania hrabiego. Széchenyi'emu wydawało się, że wystarczą jego nawoływania, by warstwa rządząca wspaniałomyślnie zrezygnowała z części swych przywilejów na rzecz chłopstwa i by wspólnie u jego boku walczyła o zmianę porządku społecznego, obalającą stary porządek. Opór był tak silny, że osamotniony magnat musiał przegrać. Była to jednak przegrana osobista - nie sprawy, o którą walczył - zapoczątkowane przez niego reformy i rozpętana dyskusja o politycznym i społecznym odrodzeniu narodu kontynuowane były przez wychowanych przez niego samego działaczy.
Dalej
|
|
|