logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek

XV wiek

XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek


XIX wiek

Sejm 1825-27

Do niepodległości

Konflikt etniczny

Rewolucja 1848

Konflikt etniczny c.d.

Nowe państwo

Powstanie 1848-49

Sukcesy i porażki

Upadek powstania

Absolutyzm austriacki

Dalsze walki

Ugoda z Austrią


Austro-Węgry

Lata międzywojenne

II wojna światowa

Lata 1945-56

Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Rząd węgierski nie był gotowy na taki rozwój sytuacji. Jego działania dodatkowo paraliżowało wewnętrzne skłócenie polityków oraz próba puczu wojskowego podjęta przez generała Görgey'a. Tymczasem dwór wiedeński nie marnował czasu i podjął rokowania z Petersburgiem, których efektem było podpisanie deklaracji przez cara Mikołaja I o bezwarunkowej pomocy wojskowej dla Austrii. Wkrótce u granic Węgier znów stanął potężny nieprzyjaciel.

Według opracowanego planu obrony kraju wszystkie wojska madziarskie miały zgrupować się między Dunajem i Cisą i tam podejmować wszelkie działania zbrojne. Była to jedyna sensowna koncepcja walki z wrogiem. Jednak generał Görgey postanowił wycofać podległe mu oddziały na zachód i walczyć na własną rękę, co kończyło się kolejnymi porażkami. Dowódca starał się unikać starć i grał na zwłokę. W tym czasie rząd węgierski starał się sprostać sytuacji, ale okoliczności sprzysięgły się przeciwko niemu.

Po pierwsze: nie mógł zwrócić się z apelem o pomoc do chłopów, ponieważ nie rozwiązał należycie sprawy chłopskiej i stracił poparcie tej warstwy społecznej. Tu i ówdzie chłopi słuchali jeszcze nawoływań Kossutha, do walki stawiały się jednak nieliczne i praktycznie nieuzbrojone oddziały, które bez dowódcy nie mogły rozwinąć się w skuteczną partyzantkę. Po drugie: prezydent-gubernator nadal odrzucał koncepcję porozumienia z mniejszościami narodowymi zamieszkującymi terytorium Węgier. Zarówno inicjatywa podjęta przez dyplomatę Teleki'ego jak i działania zapoczątkowane przez samego generała Bema zostały przez Kossutha odrzucone. Tylko ich uporowi oraz wsparciu udzielonemu im przez Adama Czartoryskiego Sejm węgierski postanowił w końcu zając się tą sprawą. Była to już jednak działanie spóźnione - wojska austriackie i rosyjskie przygotowywały się właśnie do ostatecznego zdławienia powstania. Odpowiednią ustawę wydano 14 lipca 1849r, gdy losy madziarskiego zrywu niepodległościowego były już przesądzone.

W ostatnich dniach lipca wojska nieprzyjacielskie zdobyły Peszt, a rząd zmuszony był do ucieczki do Segedyna. Generał Bem został wyparty z Siedmiogrodu, poległ rewolucyjny poeta Petöfi, generałowie doradzali poddanie się. Ostatnią próbą ratunku było oddanie naczelnego dowództwa Bemowi, który posłuszny rozkazom i woli Kossutha przyjął rozkaz przygotowania wielkiej, ostatecznej bitwy. Miała ona miejsce 9 sierpnia 1849r pod Temesvárem i zakończyła się druzgocącą klęską Węgrów. W tej sytuacji prezydent nie widział już innego wyjścia jak złożenie władzy Görgey'owi, który podpisał akt kapitulacji 13 sierpnia 1849r wobec Paskiewicza. Najdłużej broniła się twierdza Komarno pod dowództwem generała Klapki, ale i ona padła po długiej i bohaterskiej walce - 9 października. Wszyscy dowódcy powstania węgierskiego, oficerowie, żołnierze i kwiat inteligencji madziarskiej przekroczyli granicę z Turcją i rozpoczęli tym samym największą w dziejach emigrację węgierską.

Dalej

©2001 Csirke