logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek

XV wiek

XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek


XIX wiek

Sejm 1825-27

Do niepodległości

Konflikt etniczny

Rewolucja 1848

Konflikt etniczny c.d.

Nowe państwo

Powstanie 1848-49

Sukcesy i porażki

Upadek powstania

Absolutyzm austriacki

Dalsze walki

Ugoda z Austrią


Austro-Węgry

Lata międzywojenne

II wojna światowa

Lata 1945-56

Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Po upadku powstania na Węgrzech rozszalał się terror austriacki. Cesarz Franciszek I (1848-1916) ustanowił dowódcą i wykonawcą swoich rozkazów okrutnego generała Hayasu, który swoje urzędowanie rozpoczął od wyjęcia spod prawa wszystkich, którzy mieli cokolwiek wspólnego z zakończonym powstaniem. Wszystkich, czyli zarówno oficerów i żołnierzy, jak i ludność cywilną. Ułaskawiony został tylko generał Görgey, z jasnych powodów, choć i tak niechętnie. Tym samym zapełniły się twierdze i więzienia, a w rocznicę wybuchu rewolucji, 6 października, 1849r., zgładzono 13 generałów węgierskich i pierwszego premiera - Ludwika Batthány'ego.

Oczywiście decyzje wydawane przez Hayasu dotyczyły również spraw administracyjnych. I tak zniesiono całkowicie dawny węgierki system administracyjno-polityczny, wydzielono nowe prowincje: chorwacko-sławońską, serbską, Wojwodinę i Siedmiogród; a resztę ziem podzielono na 5 okręgów, w których władzę sprawowali komisarze rządowi. Językiem urzędowym stał się niemiecki. Postawę administracji stanowili urzędnicy austriaccy i czescy oraz żandarmeria pilnująca wykonywania ich nakazów. Hayasu odwołano do Wiednia w 1850r, a na jego miejsce przyjechał arcyksiążę Albrecht.

Węgry płaciły również olbrzymią cenę gospodarczą. Wiedeń zniósł cła obowiązujące do tej pory na granicy między oboma państwami, co pozwoliło mocnemu przemysłowi austriackiemu na szybką ekspansję w głąb terytorium madziarskiego. Węgrzy podlegali również pod austriacki system podatkowy, a ściągane od nich sumy nierzadko znacznie przekraczały możliwości płatników. Dość powiedzieć, że w latach pięćdziesiątych udział podatków z korony stanowił ponad 75% wszystkich dochodów monarchii. Absolutyzm ten miał na celu umożliwienie pełnego rozwoju kapitalizmu na tych ziemiach, a austriacki rząd realizował przede wszystkim zamierzenia wiedeńskiej burżuazji.

Mimo tak dużych obciążeń podatkowych państwa węgierskiego bardzo prężnie rozwijało się rolnictwo, a po kilku latach z zapaści podźwignął się również przemysł. W połowie lat 50-tych na terenie korony istniało już kilka filii Austriackiego Banku Kredytowego, który, choć kontrolowany przez Habsburgów, dostarczał niezbędnego w tym czasie kapitału. Problem stanowiły natomiast odszkodowania przyznawane szlachcie z tytułu uwłaszczenia chłopstwa, których to nie wypłacano w gotówce, ale w obligacjach przewidzianych do realizacji po roku 1857. Nawet po upłynięciu tego terminu obiecane kwoty otrzymali przede wszystkim ci, którzy pozostawali wierni mocarstwu i nie mieli nic wspólnego z wygasłym powstaniem.

Tymczasem sama sytuacja cesarstwa na arenie międzynarodowej stawał się z każdym rokiem coraz bardziej skomplikowana. Austria utraciła poparcie Rosji, znaczne trudności napotkała również we Włoszech, gdzie zrzec się musiała swych praw do Lombardii (choć pod jej panowaniem nadal pozostawała Wenecja). Jej kłopoty we Włoszech Północnych ożywiły nadzieje węgierskiej emigracji (przebywającej głównie na terytorium Turcji) na możliwość zapoczątkowania nowego ruchu rewolucyjnego. Kossuth i Teleki stworzyli naczelną reprezentację węgierską za granicą (Narodowy Komitet Węgierski), która w zamyśle jednoczyć miała wysiłki zmierzające do wyzwolenia kraju. Jednak porażka Napoleona III przekreśliły wszystkie podjęte działania - Kossuth wycofał się nie chcąc narażać rodaków na niepotrzebne represje w kraju.

Dalej

©2001 Csirke