|
|
Rząd premiera Andrássy napotkał na swej drodze jeszcze jedną ważną kwestię do rozwiązania. Była to mianowicie konieczność przeprowadzenia reformy administracji państwowej. Początkowo próbowano całkowicie zmienić system poprzez likwidację samorządu komitackiego, jednak wpływy szlachty okazały się zbyt duże i w rezultacie jej zdecydowanego oporu udało się jedynie poszerzyć wpływy mianowanego przez rząd nadżupana. Z drugiej strony premierowi udało się przeforsować pomysł reformy sądownictwa, która wprowadzała całkowite i bezwarunkowe równouprawnienie wszystkich obywateli kraju.
W 1867r zupełnie niespodziewanie wybuch silny konflikt między politykami i duchowieństwem. Jego zarzewiem były dość liberalne poglądy ministra oświaty Eötvös'a, którego dymisji domagał się kler (przestraszony możliwością utraty wpływów w zakresie szkolnictwa). Prymas Węgier Simer interweniował nawet u samego Franciszka Józefa, domagając się wyłączenia oświaty spod kompetencji świeckiego rządu i oddania jej pod wyłączną kontrolę duchowieństwa. W odpowiedzi na te działania rząd Andrássy'ego wypowiedział konkordat podpisany z Watykanem przez cesarza austriackiego. Niedługo później Eötvös wystąpił z projektem obowiązkowej organizacji szkół pod kontrolą państwową, czego usankcjonowanie prawne w ustawie z 1868r jeszcze zaogniło sytuację. Zaś dopełnieniem kryzysu stał się zakaz wydany przez rząd duchowieństwu dotyczący rozpowszechniania dogmatu o nieomylności papieża (premier wydał go powołując się na stare prawo królów węgierskich).
Powstały konflikt stał się z czasem tak poważny, że nawet umiarkowani politycy, w tym sam Deák, zaczęli domagać się całkowitego rozdziału kościoła od państwa. Dopiero interwencja samego Franciszka Józefa zmusiła madziarski parlament do wycofania projektu spod obrad sejmu.
Okres wspólnych rządów z Austrią nie upływał jednakże jedynie pod znakiem konfliktów wewnętrznych i niósł ze sobą również wiele pozytywnych aspektów. W pierwszych latach dualizmu nastąpił miedzy innymi dość szybki rozwój gospodarki, w tym głownie sektora finansowego i przemysłowego. Jeszcze w połowie lat 60 XIX wieku na Węgrzech mieściło się tylko kilka banków, a kapitał był w większości pochodzenia obcego. Tymczasem już 10 lat później działalność prowadziły liczne instytucje kredytowe i finansowe opierające się na kapitale rodzimym. Podobnie szybko rozwijało się kolejnictwo (w ciągu roku budowano średnio około 600km tras), a w pobliżu torów powstawały fabryki, rozwijał się przemysł i handel.
Równie szybko rozwój postępował w dziedzinie rolnictwa. Możliwość łatwego pozyskania kapitału oznaczała zanik dotychczasowych problemów obszarników (czyli właśnie braku funduszy na prowadzenie działalności), zaś mimo że sama sytuacja chłopów nie poprawiła się znacząco, nie protestowali oni ani nie tworzyli ruchów antyrządowych - bezrobocie praktycznie nie istniało i mogli zawsze liczyć na zatrudnienie w prężnie rozwijającym się przemyśle krajowym. Najszybciej w okresie tym rozwijało się młynarstwo, gorzelnictwo i cukrownictwo, zaś najsłabiej przemysł lekki, który nie miał większych szans w obliczu konkurencyjnych gałęzi austriackich.
Wydarzenia te miały bardzo silny wpływ na ogólną sytuację społeczną na Węgrzech. Zmieniła się praktycznie cała struktura społeczna tego kraju - powstała liczna warstwa burżuazji i klasa robotnicza, które w niedługiej perspektywie dążyć zaczęły do wyłonienia własnej reprezentacji politycznej.
Dalej
|
|
|