|
|
Tymczasem wraz z odejściem premiera Andrássy'ego z rządu węgierskiego do Wiednia nastąpiła nieznaczna modyfikacja wewnętrznej sytuacji politycznej Węgier. Partia Deáka weszła w fazę kryzysu wewnętrznego, pozbawiona silnego kierownictwa i elastyczności (premiera zabrakło, a sam Deák był już ciężko chory), tymczasem Andrássy potrzebował silnego poparcia sejmu w celu umocnienia swojej pozycji w Austrii. W 1875r z jego inicjatywy jego partia zjednoczyła się z umiarkowaną opozycją hrabiego Kolomana Tiszy'ego i przyjęła nazwę Partii Liberalnej, a Tisza objął tekę premiera, którą przy przytłaczającym poparciu parlamentu sprawował przez 15 lat.
Nowy premier próbował naśladować rządy żelaznej ręki Bismarck'a. W tym okresie znacznie pogorszyła się sytuacja mniejszości narodowych - w 1879r zakazano używania w szkołach niemadziarskich języków, a obowiązującym i jedynym dozwolonym stał się węgierski. Później zakaz rozszerzono na szkolnictwo średnie i wyższe, a rząd powoływał specjalne koła społeczne, których zadaniem stało się "wychowywanie ludności niemadziarskiej i podtrzymywanie w niej ducha madziarskiego (...)",etc. Ukoronowaniem tej polityki okazało się późniejsze zarządzenie z 1899r nakazujące "zwęgierszczanie" nazw własnych miejscowości, a nawet imion i nazwisk.
Jednym z powodów odejścia premiera w 1890r stała się jego polityka względem partii opozycyjnych i ruchów robotniczych. Pierwsze próby stworzenia własnej reprezentacji politycznej przez robotników miały miejsce już pod koniec lat 60, gdy w fabrykach powstawały stowarzyszenia samopomocowe z czasem przekształcające się w szersze związki. W 1880r w Budapeszcie odbył się kongres podobnych ruchów, w czasie którego utworzono Powszechną Partie Robotniczą Węgier. Jej przywódca, Frankel, został jednak szybko aresztowany i osadzony w więzieniu, a po wyjściu na wolność nagle zmarł. Wydarzenia te, powiązane z represjami ze strony rządu, spowodował szybki upadek partii, która odrodziła się dopiero 10 lat później, już po odejściu Tiszy.
Bezpośrednią przyczyną upadku premiera stało się natomiast jego stanowisko po odnowieniu ugody z Austrią w 1877r. Tisza podpisał ją w tym samym brzmieniu jak 10 lat wcześniej, mimo że wielu polityków domagało się rewizji układu celnego i wymuszenia zgody na utworzenie w pełni niezależnej armii. Sprawy te stały się powodem stałych konfliktów miedzy oboma państwami i stopniowo ograniczały współpracę między nimi. Ponadto w 1889r premier wystąpił z projektem, w myśl którego powoływanie rekrutów miało zostać wyjęte spod kompetencji węgierskiego sejmu, zaś oficerami mogły zostać jedynie osoby ze znajomością języka niemieckiego. Wszystkie partie jednogłośnie uznały te pomysły za naruszanie praw Węgrów, ale do zmiany projektu Tiszę zmusiły dopiero uliczne manifestacje niezadowolonego społeczeństwa. Ostatecznym powodem dymisji premiera stał się jego pomysł odebrania obywatelstwa wszystkim emigrantom, którzy przez 10 lat nie odnowili swoich związków z ojczyzną. Oznaczało to między innymi konieczność odebrania obywatelstwa Kossuthowi - Tisza stracił poparcie własnej partii i podał się do dymisji 13 marca 1890r.
Okres rządów Tiszy był okresem umacniania więzi między Węgrami i Austrią, sprzyjał również szybkiemu rozwojowi gospodarki. Miały miejsce tak donośne wydarzenia jak zjednoczenie Budy i Pesztu, budowa gmachu parlamentu, szybka rozbudowa stolicy (nowe arterie i mosty, a ludność wzrosła trzykrotnie z 280 do 800tys.). W pewnym momencie pojawił się nawet kryzys nadprodukcji, który spowodował falę emigracji chłopstwa do Ameryki. Po odejściu premiera nastąpiły zaś ponowne przetasowania w systemie politycznym Węgier.
Dalej
|
|
|