logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek

XV wiek

XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek

XIX wiek


Austro-Węgry

Pierwszy Rząd

Rozwój i konflikty

Polityka zagraniczna

Polityka wewnętrzna

Scena polityczna

Zmiany w rządzie

Rząd Wekerlego

Lata przedwojenne

I wojna światowa

Zerwanie unii z Austrią


Lata międzywojenne

II wojna światowa

Lata 1945-56

Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Obietnica powszechnego prawa wyborczego i kierunek polityki socjalistów faktycznie przestraszyła koalicję agrariuszy. Załamał się opór komitatów, a sprawę przypieczętowała kilkuminutowa audiencja udzielona przedstawicielom stronnictwa przez cesarza. Jego warunki: brak zmian w armii i dyplomacji, rewizja układów celnych i handlowych jedynie za zgodą rządu i parlamentu austriackiego - zostały przyjęte i w kwietniu 1906r. premier Wekerle rozpoczął formowanie nowego koalicyjnego gabinetu.

Nowy rząd składał się z F. Kossutha (minister sprawiedliwości), Apponyi'ego (minister oświaty), Andrássy'ego (minister spraw wewnętrznych) i Zichy'ego (minister do spraw kontaktów z dworem.), a największą partią pozostała Partia Niepodległości. Czteroletnie rządy nie przyniosły jednak zbyt wielu tak wyczekiwanych zmian. W 1907r odnowiono układ z Austrią, ale na warunkach gorszych niż ostatnim razem, nie zmieniła się sytuacja armii, nie zmieniły się cła ani polityka wewnętrzna. Wyrażono za to zgodę na zwiększenie kontyngentu rekrutów (za cenę niewielkich ustępstw językowych), a o kwestii powszechnych wyborów... zapomniano. Dopiero gwałtowne strajki w październiku 1907r przypomniały dygnitarzom o konieczności dotrzymania słowa. Minister Andrássy zajął się opracowaniem odpowiednich ustaw.

System głosowania wymyślony przez Andrássy'ego był bardzo zagmatwany. Dzielił społeczeństwo na grupę uprzywilejowanych, dysponujących w zależności od wykształcenia i stopnia zamożności dwoma lub trzema głosami, oraz na grupę zwykłych wyborców, których dziesięć głosów liczono jako jeden. W ten sposób rząd usiłował odsunąć od wpływu na losy kraju grupę najsłabiej wykształconych członków społeczeństwa oraz całkowitych analfabetów (u chłopstwa stanowili oni ponad 65% populacji!). Oczywiście projekt Andrássy'ego wywołał wielkie oburzenie, szczególnie wśród robotników, jednak partia socjalistyczna znajdowała się poza parlamentem i nie posiadając swojej reprezentacji we władzach kraju nie mogła skutecznie obronić praw swoich członków.

A prawa te były notorycznie łamane i ograniczane. Rząd rozwiązywał związki robotnicze, ograniczał wolność zrzeszeń i zgromadzeń, zakazywał strajków i ścigał administracyjnie działaczy partyjnych, ustanowił również nowy podział obciążeń podatkowych, przy czym niższe warstwy społeczne ponosiły niewymownie większe koszty niż pozostali członkowie społeczeństwa (np. obszarnicy płacili niskie kwoty i dodatkowo korzystali z systemu ulg). Podobnie pogorszeniu uległa sytuacja osób innej narodowości - wedle ustawy madziaryzacyjnej zwanej Lex Appolonyi język węgierski wprowadzono do wszystkich szkół ludowych, dążono do zamknięcia wszelkich placówek prywatnych umożliwiających naukę języków lokalnych na korzyść węgierskich szkół publicznych z wyłącznie madziarską kadrą wychowawców. W 1909r weszło w życie kolejne rozporządzenie Appolony'ego, wedle którego zakazano nauczania religii w języku innym niż węgierski (jedynie Rumuni i Serbowie, z racji odrębności kościoła, mogli utrzymywać przykościelne nauczanie w ojczystym języku).

Wszystkie te działania powodowały oczywiście opór osób innej narodowości. W 1906r, już po wyborach do parlamentu, posłowie słowaccy, rumuńscy i serbscy utworzyli Klub Narodowościowy (liczył w sumie 26 członków), którego głównym celem była walka o prawa narodowe. Odpowiedzią rządu były tylko wzmożenie represji ludności cywilnej i działaczy niemadziarskich. I polityka ta okazała się skuteczna z punktu widzenia koalicji - Słowacy, Serbowie i Rumuni, którzy na co dzień stykali się z węgierskimi urzędami i pracowali w węgierskich zakładach przemysłowych - powoli ulegali madziaryzacji. Było to dla rządu o tyle ważne, że zaledwie 45% ogółu mieszkańców kraju deklarowało się jako Węgrzy, co groziło jego spójności i negatywnie wpływało na narodowy charakter społeczeństwa.

Dalej

©2001 Csirke