|
|
W tej sytuacji Karolyi zdecydował się wystąpić z pilnym projektem reform społecznych i zgłosił gotowość do daleko idących ustępstw na rzecz innych narodowości, ale za cenę powstrzymania rozpadu Korony. Z powodu braku reakcji 25 października stworzył Węgierską Radę Narodową, do której weszły, obok jego ugrupowania, także Partia Socjaldemokratyczna i Partia Radykalna. W swej deklaracji Rada dopominała się od rządu ogłoszenia całkowitej niepodległości Węgier, odrębnego pokoju z Koalicją, rozpisania nowych wyborów do parlamentu oraz przyznania niemadziarskim narodom prawa do samostanowienia (przy zachowaniu jedności państwa). W ten sposób zapoczątkowano rewolucję węgierską.
Po stronie Rady natychmiast stanęły masy robotnicze oraz tzw. Rady Żołnierskie, będące zgromadzeniami tworzonymi przez byłych jeńców wojennych i żołnierzy, którym udało się wrócić do kraju z tułaczki po Rosji. Przeciw nim Karol IV zadecydował wysłać policję i regularne oddziały wojskowe, co doprowadziło do krwawych zamieszek ulicznych. Wkrótce potem wojsko zdecydowało się poprzeć rewolucjonistów, co umożliwiło szybkie zdobycie szeregu budynków rządowo-administracyjnych oraz wielu strategicznych obiektów w stolicy. Tłum pojmał hrabiego Tiszę i uważając go za głównego sprawcę przystąpienia kraju do wojny - pozbawił życia. 31 października 1918r sprawujący na Węgrzech władzę arcyksiążę Józef ustąpił i oddał miejsce Karoly'emu. Rewolucja zwyciężyła.
Nowy rząd Karolyi'ego był rządem koalicyjnym i lewicowym, ale nie ludowym, jak domagały się tego robotnicze masy. Co więcej - nastąpiła pewna dwoistość władzy, gdyż z jednej strony funkcjonował oficjalny gabinet, zaś z drugiej - Rady Robotnicze i Rady Żołnierskie, które jako niezależne instytucje rościły sobie prawo do wpływu na ogólną politykę państwa. Węgry nie odnosiły także sukcesów na arenie międzynarodowej. Pragnąc przyjaznych stosunków z państwami zachodniej Europy, z którymi jeszcze pół roku wcześniej pozostawały w zbrojnym konflikcie, wysłały memorandum uchylając się od odpowiedzialności za poczynania rządu z okresu wojny. Jak można się domyślać, nota ta nie została przyjęta w Paryżu zbyt przyjaźnie.
Wkrótce jasnym stał się fakt, że Madziarzy będą musieli ponieść pełne konsekwencje za swoje postępowanie i sympatie polityczne w czasie wojny, a także za długotrwałą i błędną politykę klas posiadających. Węgry potraktowano jak państwo pokonane i przyjąć musiały warunki rozejmu dyktowane przez Francję, w tym zaakceptować linię demarkacyjną przebiegającą na wschód od Maros, Szabadka, Peczu i Drawy. Południe Węgier zostało wkrótce i tak zajęte przez wojska rumuńskie, zaś Słowacja - przez wojsko czeskie.
Spóźnione okazały się także działania Karolyi'ego względem niemadziarskich mniejszości narodowych. Zaproponowany system szerokiej autonomii za utrzymanie jedności państwa gotowi byli zaakceptować jedynie Ukraińcy - pozostałe narody zdążyły już "zasmakować" wolności i tak Słowacy ostatecznie oderwali się 31 października, a Rumuni siedmiogrodzcy - 1 grudnia. W tej sytuacji Karolyi'emu nie pozostawało nic innego jak proklamować republikę. Nastąpiło to 16 listopada 1918r.
Dalej
|
|
|