|
|
Proklamowanie Republiki i ostateczne zerwanie unii z Habsburgami zbiegło się w czasie z utworzeniem Węgierskiej Partii Komunistycznej (20 listopad 1918r).Było to wydarzenie o tyle ważne, że w bardzo krótkim czasie to właśnie ta siła polityczna zdobyła największe poparcie społeczne oraz uznanie w Radach Robotniczych i Żołnierskich. Było to bowiem ugrupowanie najbardziej ze wszystkich konsekwentne w swych działaniach i jawnie dążące do rewolucji społecznej.
W tym samym czasie nastąpił rozłam w rządzie Karolyi'ego. Premierowi zarzucono brak sukcesów w polityce wewnętrznej i zewnętrznej oraz ogólną bezczynność i niedołęstwo. Premier stracił poparcie nawet własnej partii, przez co 11 stycznia 1919r podał się do dymisji, jednak szybko okazało się, że samodzielne utrzymanie rządów przez prawicę przestało być możliwe. Utworzono więc nowy gabinet koalicyjny z socjaldemokracją, a nowy premier Denes Berinkey rozpoczął urzędowanie od represji przeciw komunistom (Karolyi stał się tymczasowym prezydentem państwa).
Akcję zainspirowali socjaldemokraci, którzy pragnęli w ten sposób szybko pozbyć się komunistów z ruchu robotniczego. W nocy z 20 na 21 stycznia aresztowano i osadzono w więzieniu wszystkich przywódców komunistycznych oraz zamknięto ich organ prasowy. Oczywiście wywołało to w społeczeństwie skutek przeciwny od zamierzonego, to znaczy popularność ruchu robotniczego jeszcze wzrosła. Rząd chwycił się wiec nowego pomysłu na wzrost akceptacji społecznej: uchwalił ustawę o obowiązkowej parcelacji majątków obszarników przekraczających 500 holdów powierzchni (około 285ha) oraz majątków kościelnych przekraczających 200holdów (około 114ha). Nie była to jednak dobra decyzja - dla posiadaczy reforma była stanowczo zbyt radykalna, zaś dla chłopów - zbyt łagodna, co podsyciło tylko nastroje społeczne. Co więcej - do kraju powracały setki jeńców wojennych zwolnionych z niewoli rosyjskiej, gdzie wpojono im już rewolucyjną ideologię - coraz częściej słyszało się wokół, że Węgry winny wejść na rosyjską drogę.
Aresztowania przywódców komunistycznych zaowocowały nową falą strajków i samowolnych parcelacji dużych majątków ziemskich. Komuniści zdobywali coraz większe poparcie społeczne, jednak ich szanse na przejęcie władzy na Węgrzech byłyby dość nikłe, gdyby nie działania podjęte przez Rumunów i państwa Ententy. Te zaś linię demarkacyjną przesunęły na tyle na wschód, że Szeged znalazł się poza granicami kraju, zaś rząd węgierski otrzymał ultimatum z żądaniem przesunięcia swoich wojsk i administracji poza nową granicę w przeciągu 48 godzin. W przeciwnym razie Węgry ponownie znalazłyby się w stanie wojny.
Karolyi zdawał sobie sprawę, że przyjęcie noty równałoby się z samobójstwem, dlatego postanowił podać swój gabinet do dymisji. Liczył na to, że nowy rząd socjalistyczny (a tylko taki miał możliwość powstać) skupi siłę mas proletariackich i utworzy silną armię, która odrzuci żądania zachodu. Nie przewidział jednak, że socjaldemokraci dojdą do porozumienia z komunistami i 21 marca 1919r. powołają Węgierską Partię Socjalistyczną oraz obwieszczą utworzenie Węgierskiej Republiki Rad, co miało miejsce jeszcze tego samego dnia.
Dalej
|
|
|