logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek

XV wiek

XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek

XIX wiek

Austro-Węgry


Lata międzywojenne

Rewolucja Astrów

Węgierska Republika Rad

Pokój w Trianon

Rząd Bethlena

Faszyzacja Węgier

Tuż przed wojną


II wojna światowa

Lata 1945-56

Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Komuniści odmówili wydania zgody Karolyi'emu na ponowne objęcie urzędu prezydenta i zlikwidowali to stanowisko uznając je za niepotrzebne. Powoli też obejmowali coraz większą władzę w państwie, usuwając swego koalicjanta w cień. Odrzucili żądania zachodu, zaś ich samozadowolenie podsycane było głosami milionowego poparcia społeczeństwa. Zaufanie jakim się cieszyli zostało jednak szybko zaprzepaszczone, gdy zaczęto bezkrytycznie powielać rozwiązania stosowane w Rosji bez oglądania się na węgierską specyfikę. I tak przejęto kontrolę nad dystrybucją żywności i handlem detalicznym, ogłoszono dekret o "rozbrojeniu demokracji", dekret i nacjonalizacji zakładów zatrudniających powyżej 20 pracowników, upaństwowiono instytucje finansowe i przejęto szkolnictwo wszystkich szczebli - i jak same decyzje nie wzbudzały sprzeciwu, tak ich realizacja budziła grozę.

Działania rządu przyniosły opłakane skutki dla gospodarki kraju. Przemysłem zarządzano fatalnie - przeprowadzano nieuzasadnione ekonomicznie reorganizacje, skracano czas pracy i jednocześnie podnoszono płace bez oglądania się na wydajność robotników - te działania zaprowadziły i tak pogrążoną w kryzysie gospodarkę Węgier na skraj kompletnego załamania. Przeprowadzana reforma rolna nie uwzględniała opinii chłopstwa, którego dotyczyła (było to spowodowane bezpośrednią niechęcią ekipy Béli Kuna do tej warstwy społecznej).

Podobnie tragicznie przedstawiała się sytuacja sektora finansowego. Przejęcie banków i lokat nie spowodowało poprawy - wręcz przeciwnie - dochody się zmniejszyły. Pieniądze emitowano bez oglądania się na ich pokrycie w złocie czy walutach, co w krótkim czasie doprowadziło do rozwinięcia się galopującej inflacji. Nie udało się przeprowadzenie reformy szkolnictwa, za to cały aparat poddano intensywnej indoktrynacji ideologicznej. Władza zarządziła konfiskatę wszystkich kosztowności i dzieł sztuki o wartości powyżej 500 koron - działania te miały na celu nie tyle zrównanie poziomu zamożności obywateli, co przede wszystkim ich zastraszenie. Węgierska Republika Rad utrzymywała stosunki zewnętrzne wyłącznie z Austrią i Rosją Radziecką. Ta ostatnia bezzwłocznie uznała nowe państwo, co wzmogło lęk Zachodu przed rozprzestrzeniającą się "zarazą komunistyczną". Marszałek Foch przygotował plan ataku na Węgry, a do Budapesztu wysłano mediatorów, których zadaniem było przekonanie rządu Madziarów do uznania nowej, tym razem znacznie korzystniejszej dla nich, linii demarkacyjnej. Działania te nie przyniosły pożądanego skutku, dlatego Rada Koronna Rumunii podjęła decyzję o zbrojnej interwencji i 16 kwietnia zaatakowała sąsiadów, co dwa tygodnie później uczyniła również Czechosłowacja.

Węgierska Armia Czerwona ugięła się pod naporem wroga. Nieprzyjaciel na niebezpieczną odległość zbliżył się do Budapesztu, Francuzi zajęli Szeged - do walki stanęło całe społeczeństwo, gotowe walczyć nie tyle za Rewolucję, co o utrzymanie integralności kraju. Szybko przeprowadzono zakończoną sukcesem kontrofensywę. Tymczasem Zachód nadal naciskał na Kuna, by zgodził się przyjąć proponowane mu warunki - i tym razem komunistyczny przywódca zdecydował się wyrazić na nie zgodę. Sytuacja międzynarodowa uległa bowiem znacznemu pogorszeniu, zaś kraj prócz wojny targany był również wewnętrznymi strajkami. Kuna rozkazał wojskom wycofać się poza linię demarkacyjną, co wzbudziło wielkie rozgoryczenie społeczeństwa. Zorganizowano więc (był to prawdopodobnie spisek oficerów sztabu generalnego pragnących przyspieszyć zakończenie wojny) kolejną ofensywę na Rumunię, która była już na wstępie przegrana. 1 sierpnia 1919r. Rewolucyjna Rada Rządząca ustąpiła, a jej członkowie uciekli za austriacką granicę. Rumuni nie napotykając żadnego oporu zajęli węgierską stolicę, zaś władzę podjął jeden z działaczy związkowych - Gyula Peidl, który stworzył nowy gabinet złożony z socjaldemokratów. Jednak wbrew pozorom to nie on miał rządzić krajem - jedyną realną i zdeterminowaną siłą stała się utworzona przez Miklósa Horthy'ego Armia Narodowa.

Dalej

©2001 Csirke