logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek

XV wiek

XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek

XIX wiek

Austro-Węgry


Lata międzywojenne

Rewolucja Astrów

Węgierska Republika Rad

Pokój w Trianon

Rząd Bethlena

Faszyzacja Węgier

Tuż przed wojną


II wojna światowa

Lata 1945-56

Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Po upadku dyktatury proletariatu rząd Peidla nie miał szans na utrzymanie władzy. Przeprowadzono zbrojny pucz, w wyniku którego na czele kraju stanął Stefan Friedrich. Jednocześnie jednak w Segedynie działał kontrrewolucyjny drugi "rząd" Dezsö Abraháma utrzymujący stały kontakt z Komitetem Antybolszewickim, co dodatkowo komplikowało sytuację wewnętrzną kraju. Dopiero gdy obaj politycy zdali sobie sprawę, że nie panują nad okupowaną przez Rumunów ojczyzną, w imię jej dobra zjednoczyli się tworząc jeden spójny organizm pod wodzą Friedricha.

W tym samym czasie w kierunku stolicy parła "armia narodowa" zorganizowana przez Mikołaja Horthy'ego, który widział możliwość łatwego przejęcia władzy. Horthy unikał bezpośrednich spotkań z okupantem rumuńskim, za to stosował bardzo silne represje wobec ludności cywilnej podejrzanej o współpracę z proletariatem. Rząd Friedricha początkowo protestował przeciw takim procederom, ale na skutek mediacji angielskiego generała Clarka doszło do ugody między nim i Horthym i 15 listopada wojska rumuńskie zaczęły opuszczać Budapeszt, a sam admirał następnego dnia wjechał do stolicy na białym koniu. 23 listopada rząd Friedricha podał się do dymisji i utworzono koalicyjny twór z premierem Karolem Huszárem na czele.

Rząd Huszára był zwolennikiem wprowadzenia na tron eks-cesarza i eks-króla Karola IV. Rodziło to kolejne niesnaski między premierem a Horthym, który już oficjalnie 30 stycznia sprzeciwił się jego koronacji. Horthy uważał, że głównym celem rządu powinno być jedynie przeprowadzenie wyborów (w ich wyniku wygrały Partia Drobnych Rolników i Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe), zaś co do tronu miał własne plany. Za jego namową wygrane partie opowiedziały się w Sejmie przeciw przywróceniu dynastii habsburskiej, ponieważ zaś miały obowiązek wyboru "tymczasowego szefa państwa", 1 marca 1920r. ogłosiły Węgry monarchią i regentem obrano Horthyego.

Pokój z Węgrami podpisano w Wielkim Pałacu Trianońskim w Wersalu 4 czerwca 1920r. W jego wyniku Węgry utraciły na rzecz państw ościennych 71,5% terytorium, zjednoczonego dotychczas pod nazwą Korony Węgierskiej. Na rzecz Rumunii przypadły 102.000 km kw i 5.236.305 mieszkańców, Jugosławii - 63.572 km kw i 4.141.121 mieszkańców, Czechosłowacji 62.366 km kw i 3.537.813 mieszkańców oraz Austrii - 4.022 km kw i 292.041 mieszkańców. W wyniku postanowień pokoju ponad 3.000.000 Madziarów pozostało poza swoim państwem. Rząd państwa oczywiście silnie protestował i domagał się przeprowadzenia plebiscytów na spornych terenach, jednak żądania te zostały odrzucone. Plebiscyt odbył się tylko jeden - w okręgu Sopron przy granicy z Austrią. Był to olbrzymi cios dla dumy narodowej Węgier i aż do czasu II wojny światowej rewizja traktatu pokojowego stanowiła główny punkt polityki zewnętrznej kraju.

Tymczasem na Węgrzech rozpoczął się reżim Horthy'ego. Mimo szybko zmieniających się rządów i premierów - wszyscy oni mieli jeden cel: zemstę za rewolucję proletariacką. W skrytych atakach dominowała kontrrewolucyjna armia admirała, która w tajemniczych okolicznościach pozbawiała życia przeciwników politycznych Horthy'ego. Ofiarą "białego terroru" padło 5.000 zabitych i 40.000 izolowanych w obozach koncentracyjnych. 7.000 zbiegło za granicę. Działania te wytyczyły nową drogę przed międzywojennymi Węgrami: w polityce wewnętrznej miały pozostać reakcyjne, w zewnętrznej - rewizyjne. Horthy wprowadził własny system: obok haseł antysemickich i antyradzieckich głosił idee narodowe, chrześcijańskie i solidaryzmu społecznego.

System Horthyego nie mógł jednak utrzymać się bez poparcia z zewnątrz kraju. Potrzebował bowiem kapitału i inwestycji, głównie od państw zwycięskiej Koalicji - a to wymagało chwilowej rezygnacji z pretensji do układu z Trianon oraz pewnej rewizji dotychczasowej polityki wewnętrznej. "Porządki" w kraju zaprowadził premier Bethlen, którego rząd utrzymał się od 14 kwietnia 1921r. do 19 sierpnia 1931r.

Dalej

©2001 Csirke