|
|
Pierwszym znaczącym osiągnięciem Bethlena było umocnienie regencji Horthy'ego poprzez zlikwidowanie pretensji Habsburgów do tronu węgierskiego. Pomogła mu w tym awanturnicza polityka Karola IV, który dwukrotnie organizował "wyprawy po koronę św. Stefana". Za pierwszym razem musiał się szybko wycofać, ale za drugim, wspierany przez wiernych poddanych, zdołał dotrzeć aż do Budapesztu. Przerażony wizją utraty władzy Horthy postanowił wysłać przeciw niemu armię, przez co Habsburg dostał się do niewoli. Była to bardzo niezręczna sytuacja na arenie międzynarodowej - dzięki mediacji Anglii niedoszłego króla udało się wyciągnąć z twierdzy, jednak natychmiast po tym wydarzeniu Sejm węgierski zmuszony być ogłosić detronizację Habsburgów oraz ogłosić kraj monarchia bez króla. To paradoksalnie wzmocniło pozycję Horthy'ego jako regenta.
Kolejnym celem polityki premiera stało się choć częściowe pojednanie z robotnikami i chłopami (na tyle, by stworzyć pozytywny wizerunek na zewnątrz kraju). W grudniu 1921 Bethlen zawarł pakt z Peyerem, przywódcą Partii Socjaldemokratycznej. Na jego mocy Peyer zobowiązywał się ograniczyć działalność komunistów wśród robotników oraz obiecywał zatrzymać demonstracje robotnicze, zaś konflikty rozwiązywać z rządem na drodze pokojowej i w duchu solidaryzmu społecznego. Z drugiej strony z więzień i obozów zwolniono kilku "mniej obciążonych" działaczy, aresztowanych po upadku Republiki. Co do sprawy chłopskiej - Bethlen wielki rozgłos nadał realizacji uchwalonej jeszcze w 1920r. reformy ziemskiej, będącej jednak w rzeczywistości aktem symbolicznym i nie mającym większego wpływu na poprawę sytuacji tej warstwy społecznej. Pomogło to jednak premierowi w zbliżeniu się do Partii Drobnych Rolników - wkrótce zmienił barwy ze Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego właśnie na Partię Drobnych Rolników, by po śmierci jej dotychczasowego przywódcy Stefana Szabó stanąć na jej czele.
Innym celem premiera stało się uzyskanie trwałej większości rządowej w parlamencie. Bethlen dokonał więc zmian w ordynacji wyborczej, przywracając głosowanie jawne w okręgach wiejskich i ograniczając liczbę uprawnionych do głosowania. Dzięki tym zabiegom kolejne wybory były zdecydowanie wygrane przez jego partię, a opozycyjna socjaldemokracja uzyskała jedynie 10% głosów.
Kolejnym etapem polityki Bethlena stała się konsolidacja gospodarcza kraju. Mimo wielkiej straty terytorialnej po układzie z Trianon w granicach Węgier pozostała większość przemysłu, przez co nowy kraj był bardziej uprzemysłowiony niż historyczna Korona. Zmieniła się oczywiście jego struktura - dotychczasowe deficytowe gałęzie wykazały znaczne zyski, zaś rentowność pozostałych - nieco spadła. Bethlen dążył do stabilizacji kraju poprzez opanowanie inflacji i wprowadzenie systemu protekcji, a w 1924r. zdołał otrzymać znaczącą pożyczkę od Ligi Narodów, która otworzyła zasobny portfel pozostałych państw zachodnich. Co prawda nie cały kapitał został wykorzystany należycie, pozwolił jednak na uzyskanie względnej stabilizacji społecznej i szybszy rozwój gospodarczy.
W kwestii polityki zagranicznej Bethlen kontynuował kierunki podjęte jeszcze przez Károly'ego. Zabiegał o pozytywne stosunki przede wszystkim z Francją i Anglią, licząc że przyjazna atmosfera pomoże w dalszej perspektywie w rewizji postanowień traktatu z Trianon. Niestety stosunki z Francją popsuły się znacząco w 1925r, gdy wyszło na jaw, że oficjalne czynniki węgierskie brały udział w fałszowaniu franków - wtedy tylko dzięki Anglii i Włochom nie doszło do międzynarodowego skandalu. Interwencja Rzymu miała zaś mieć, jak się później okazało, brzemienne historyczne skutki - pomogła w zbliżeniu Węgier do faszyzującego państwa...
Dalej
|
|
|