|
|
W 1928r. pojawiły się na Węgrzech pierwsze znamiona kryzysu gospodarczego. Nie przebiegał on jednocześnie we wszystkich gałęziach przemysłu, do jego ograniczenia przyczyniło się też zarządzenie rządu o ograniczeniu importu bezpośrednio przed jego wybuchem. W rezultacie Węgry przeszły go nieco łagodniej niż pozostałe kraje kapitalistyczne, choć i u nich produkcja zmniejszyła się o 45%, co zaskutkowało masowym wzrostem bezrobocia. Płace we wszystkich dziedzinach spadły o 30-50%, a liczbę osób pozbawionych środków do życia szacowano na ok. 3.000.000.
Nie należy się zatem dziwić, że w 1930r. doszło do wielu tłumnych wystąpień ulicznych, demonstracji i zamieszek. Manifestacja z 1 września 1930r. w Budapeszcie zgromadziła ponad 100.000 ludzi! Stała pauperyzacja społeczeństwa przekładała się na fatalne nastroje i wzrost liczby strajków robotniczych, również na scenie politycznej doszło do zawirowań, których skutkiem było powstanie Niezależnej Partii Drobnych Rolników oraz Narodowej Partii Radykalnej. Rząd okazał się bezsilny wobec tych wydarzeń i po dziesięciu latach rządów podał się do dymisji.
W niedługim czasie nowym premierem mianowany został Gyula Gömbös, bliski współpracownik i zaufany Horthy'ego. Wcześniej stał na czele horth'owskiej armii kontrrewolucyjnej, a na początku lat 20 utworzył proniemiecką i profaszystowską partię polityczną. Od chwili objęcia przez niego rządów (sprawował je 4 lata) Węgry całkowicie zmieniły kierunki swojej polityki zagranicznej, a rewizjonizm i faszyzacja kraju stały się jej głównym wyznacznikiem.
Plany rządu Gömbösa ograniczały się do szeroko pojętej demagogii społecznej. Premier obiecywał masom pracę, pieniądze i dostatnie życie, lecz w ślad za obietnicami nie szła wcale ich realizacja. Co prawda w tym okresie sprawowania rządów bezrobocie zmalało, było to jednak głównie wynikiem powstania gospodarki z upadku, a nie rzeczowymi posunięciami czy decyzjami rządu. Premier nie zrealizował szumnie zapowiadanej kolejnej reformy rolnej, za to rozpętał prawdziwą propagandę przeciw Partii Socjaldemokratycznej i działającej w podziemiu Partii Komunistycznej. Próby ich całkowitego zdelegalizowania spotkały się jednak ze zdecydowanym sprzeciwem robotników i Gömbös musiał chwilowo zrezygnować ze swoich planów. Nie zamierzał się jednak wycofywać z zamiaru rewizji układu z Trianon.
Profrancuska i proangielska polityka prowadzona przez jego poprzednika zastąpiona została działaniami jawnie zmierzającymi do otwartego porozumienia z państwami faszystowskimi. W 1934r. Gömbös odnowił układ z Włochami, a w kolejnym roku odbył spotkania z generałem Göringiem, sugerując zawarcie sojuszu z hitlerowskimi Niemcami. Zaniepokojone działaniami premiera koła wielkiej finansjery i artyści obawiali się powtórzenia sytuacji z 1914r, gdy Węgry włączone zostały do działań wojennych i utworzyli opozycyjną siłę skupioną wokół byłego premiera Bethlena. Sprzyjał im poniekąd sam Horthy, widząc w działaniach Gömbös'a dążenie do ustanowienia dyktatury. W odpowiedzi na te działania Gömbös rozwiązał Sejm i ogłosił nowe wybory. Przy brutalnej interwencji żandarmerii osiągnął swój cel i uzyskał większość w Parlamencie, przygotowując się jednak do puczu, który miał być kolejnym krokiem w kierunku osiągnięcia pełni władzy i wprowadzenia całkowitej faszyzacji kraju - zmarł.
Po jego następcy, Darányi'm, spodziewano się zmiany polityki zewnętrznej, co jednak nie nastąpiło. Nowy premier umocnił pozycję regenta, a następnie ogłosił reformę prawa wyborczego, która polegała na odbiorze głosu ponad milionowi robotników i chłopów. W 1938r. z polecenia szefa rządu wydano ustawę antyżydowską, będącą pierwszą tego typu w całej historii Węgier, a w tym samym roku jeszcze ustalono rozbudowany plan zbrojeń państwa - tzw. program z Györ.
Dalej
|
|
|