|
|
Hitler natychmiast po wykryciu spisku wezwał do siebie regenta Horthy'ego i w tym samym momencie zarządził okupację Węgier. Wojska niemieckie i gestapo wkroczyły do kraju Madziarów 19 marca 1944r. Premier powstrzymał się od jakichkolwiek działań zbrojnych oczekując na rozkaz regenta, rozkaz ten jednak nie przychodził - został celowo zatrzymany w Berlinie tak, by umożliwić armii hitlerowskiej opanowanie całego terytorium państwa. Hitler wiedział bowiem, że siły węgierskie były w tym okresie przeważające, a przecież posłuszeństwo wypowiedziałyby również węgierskie dywizje walczące na froncie wschodnim. Kállay nie zdecydował się również na samodzielne działania z innego powodu - wymagałyby one mianowicie pojednania klasy rządzącej z komunistami, a na to żaden z polityków nie był przygotowany, szczególnie biorąc pod uwagę jeszcze niedawne represje, jakim poddawano działaczy komunistycznych.
Horthy powrócił na zamek budański zachowując tytuł regenta. Armia pozostała na froncie wspierając działania hitlerowców, rząd Kállay'a zastąpiony został marionetkowym rządem Sztojay'a, i choć teoretycznie nic się nie zmieniło, w praktyce wszystko uległo zmianie. Faktyczną władzę nad Węgrami sprawował odtąd poseł niemiecki w oparciu o działania podejmowane i sugerowane przez gestapo, które podporządkowało sobie wszelkie służby mundurowe i społeczne Madziarów. Rozpoczął się terror nazistowski, którego pierwszymi ofiarami padli węgierscy Żydzi, polscy uchodźcy i członkowie ugrupowań komunistycznych.
1 września zaszły nowe ważne wydarzenia - mianowicie Horthy'emu udało się pozbyć marionetkowego rządu i na stanowisko premiera powołać zaufanego G. Lákatos'a. Jednocześnie generał Lezár opracował plan oderwania Węgier od Niemiec, jednak nie licząc już na pomoc aliantów zwrócono się z rozmowami bezpośrednio do Moskwy. 28 września 1944r. wysłano tam delegację mającą uzgodnić warunki kapitulacji - jak uzgodniono na ich mocy Węgry miały pozostać państwem niezależnym i niepodległym, a ponadto zwrócić wszystkie uzyskane po 1937r. terytoria. 15 października 1944r. Horthy wygłosił orędzie do narodu, w którym wzywał do stawienia oporu okupantowi i zerwania wszelkich stosunków z Niemacami, jednak zamach ten zakończył się fiaskiem. Regenta aresztowano i przewieziono do Niemiec, zaś zaskoczone społeczeństwo i wojsko nie zareagowali - władzę objął wódz narodowych socjalistów Szálási, który sprawował ją aż do nadejścia odsieczy z zewnątrz.
Wyzwolenie przyszło z ostatnimi dniami września, gdy to armia radziecka stanęła w granicach państwa węgierskiego. Żołnierze miesiąc po miesiącu oswobadzali kraj posuwając się od strony północno wschodniej - Segedyn, Debreczyn... w końcu 17 lutego, po dwóch miesiącach oblężenia - Budapeszt. Całkowite wyzwolenie spod okupacji niemieckiej datuje się na 4 kwietnia 1945r.
Już 15 marca zebrała się nowa Rada Ministrów, której pierwsze uchwały zadecydowały o późniejszym obliczu całego państwa. Na początek zadecydowano o zlikwidowaniu obszarniczego systemu władania ziemią, później o całkowitej nacjonalizacji kopalń, banków i przemysłu. Podobnie ogłoszenie Republiki, podpisanie pokoju w Paryżu, zawarcie paktu przyjaźni ze Związkiem Radzieckim i ogłoszenie konstytucji Węgierskiej Republiki Ludowej.
Dalej
|
|
|