logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek

XV wiek

XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek

XIX wiek

Austro-Węgry

Lata międzywojenne

II wojna światowa


Lata 1945-56

Tuż po wojnie

Wpływy komunistów

Okres stalinowski

Rządy Rákosi'ego

Pierwsze oznaki buntu


Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Była to druga przegrana wojna Węgier, z której państwo wyszło z nader poważnymi sprawami. Około 400.000 obywateli straciło życie, dwa razy więcej znalazło się w niewoli, wielu wyemigrowało lub zostało wywiezionych do ZSRR. Straty wojenne oszacowano na 40% ówczesnego dochodu narodowego, większość infrastruktury przemysłowej, budowlanej i transportowej uległa praktycznie całkowitemu zniszczeniu. Ogromne spustoszenie porażka poczyniła również w psychice Węgrów, którzy nie dość że musieli pogodzić się z utratą z takim trudem odzyskanych ziem, to jeszcze na konferencjach w Teheranie i Jałcie pozbawieni zostali możliwości samodzielnego decydowania o rozwoju państwa.

Węgry, podobnie jak inne państwa regionu, znalazły się w strefie wpływów radzieckich wraz ze wszystkimi tego konsekwencjami. Zbyt dobrze pamiętano jednak czasy Republiki Rad by jednogłośnie poprzeć działania komunistów. Ci z kolei zastosowali praktykę zdobywania władzy krok po kroku, początkowo stwarzając pozory demokracji, później zaś coraz silniej wdrażając idee rewolucji.

Na początku grudnia 1944r. komuniści i socjaldemokraci oraz partie ludowe utworzyli w wyzwolonym Szegedzie Węgierski Narodowy Front Niepodległościowy, którego program przewidywał przede wszystkim współdziałanie z ZSRR w ostatecznym pokonaniu hitlerowskiego wroga oraz demokratyzację życia politycznego i nacjonalizację przemysłu. Wyłoniono kandydatów do Tymczasowego Zgromadzenia Narodowego oraz Tymczasowy Rząd Narodowy z premierem Béla Dálnoki'em na czele. Utrzymywał on pozory niezależności, naprawdę zaś wykonywał ściśle polecenia Stalina i w miarę możliwości utrzymywał porządek na nowozajmowanych terenach.

W lutym 1945r. na Węgry powrócił z ZSRR Mátyás Rákosi, który stał się w krótkim czasie czołowym działaczem komunistycznym. Obok niego z emigracji wracali przyszli członkowie aparatu kierowniczego - Vas, Révai, Farkas, Imre Nagy, László Rajk i János Kádár. Powoli, stosując populistyczne działania i nie cofając się przed wypowiedziami antysemickimi, Węgierska Partia Komunistyczna (WPK) zdobywała coraz więcej członków, opanowywała też kontrolę nad policją, służbą bezpieczeństwa , mediami, komunikacją, opieką społeczną i handlem. "Naturalnymi" sojusznikami WPK stały się Partia Socjaldemokratyczna (PSD) i Narodowa Partia Chłopska (NPCh), zaś bardzo silnym wrogiem - głosząca podstawy demokracji oraz idee poszanowania rodziny i religii Niezależna Partia Drobnych Rolników (NPDR).

Spory polityczne nie sprzyjały podnoszeniu się rolnictwa i gospodarki z wojennych zniszczeń. W 1945r. komuniści przeprowadzili zaprojektowaną przez NPCh reformę rolną, która w nieuzasadniony ekonomicznie sposób dzieliła drobne posiadłości ziemskie na jeszcze drobniejsze. Odbyło się to przy głośnym sprzeciwie opozycyjnej NPDR, która postulowała działania wręcz przeciwne; jej zdanie nie zostało wzięte pod uwagę. Następnie na mocy podpisanych umów międzynarodowych gospodarka Węgier została praktycznie w całości podporządkowana ZSRR, które dodatkowo przejęło całe mienie poniemieckie. Dochody państwa zmalały, płace spadły, rolnictwo pogrążyło się w kryzysie, zaś zmęczone społeczeństwo musiało jeszcze spłacać narzucone raty odszkodowań wojennych. Zbliżały się również pierwsze powojenne wybory...

Dalej

©2001 Csirke