logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek

XV wiek

XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek

XIX wiek

Austro-Węgry

Lata międzywojenne

II wojna światowa


Lata 1945-56

Tuż po wojnie

Wpływy komunistów

Okres stalinowski

Rządy Rákosi'ego

Pierwsze oznaki buntu


Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Wbrew obawom, mimo że kampania wyborcza była brutalna i nie obyła się bez rozlewu krwi, same wybory przeprowadzono w pełni demokratycznie. Zdecydowanie zwyciężyli Drobni Rolnicy uzyskując 57% głosów, reszta przypadła na pozostałe partie. Nie oznaczało to jednak, że komuniści znaleźli się w opozycji - ich siłę przekonywania stanowiła potężna, prawie milionowa Armia Czerwona. Ostatecznie premierem został Zoltán Tildy, ministrem spraw wewnętrznych reprezentujący "łagodne" poglądy komunista Imre Nagy, zaś pozostałe stanowiska rozdzielono "na połowę".

Komuniści zdawali sobie sprawę, że przynajmniej częściowo utracili wpływy na scenie politycznej, postanowili jednak aktywnie działać w sektorze gospodarczym przygotowując pole pod przyszłe rządy, Przeforsowali ustawy o nacjonalizacji górnictwa węglowego i sektora energetycznego, zamknęli budapeszteńską giełdę. Utworzyli Najwyższą Radę Gospodarczą, która monitorowała gospodarkę i zajmowała się przydzielaniem surowców, kredytów, zamówień rządowych etc. Przeprowadzili też reformę finansów, której nie można było odkładać ze względu na hiperinflację - wystarczy podać, że wprowadzoną nową walutę zwaną forintem wymieniano w stosunku 1:400.000 kwadrylionów pengo, przy czym zachowano jeszcze system prywatnej bankowości.

1 lutego 1946r. Węgry ogłoszono Republiką, ostatecznie zrywając z dziedzictwem Korony. Komuniści nie wyrazili zgody na objęcie stanowiska prezydenta przez przebywającego na emigracji Károly'ego, gdyż uważali że posiada zbyt wysoki autorytet i trudno będzie nim manipulować. Ostatecznie prezydentem został Ferenc Nagy, a w utworzonym nowym gabinecie wicepremierem stał się Rákosi, o którym wkrótce miało być głośno. Komuniści zaczęli przygotowywać ofensywę przeciwrządową, wykorzystując fatalną sytuację w kraju i równie złe nastroje społeczne.

Począwszy od 1946r. działacze komunistyczni na prowincji skupili się na powoływaniu "trybunałów" odwołujących niepotrzebnych prawicowych urzędników, głównie członków NPDR. Było to o tyle łatwe, że policja i służby bezpieczeństwa podlegały wywodzącemu się z WPK ministrowi spraw wewnętrznych. Gdy zaś po Imre Nagy'u został nim radykalny László Rájk, działania te nabrały powszechnego charakteru. W marcu WPK, PSD i NPCh oraz związki zawodowe podpisały sojusz tworząc Blok Lewicowy, zwołali wielką demonstrację na Placu Bohaterów, w czasie której domagano się zdecydowanej walki z "wrogiem ludu". Dało to podstawy do kontynuowania zwalniania z pracy prawicowych urzędników (do 1950r. pracę straciło 120.000 ludzi).

W lipcu tego roku WPK otrzymała poparcie od Rosjan z Sojuszniczej Komisji Kontroli, którzy skarżyli się na akty terroru wśród czerwonoarmistów i domagali się rozwiązania niektórych młodzieżowych i katolickich organizacji. Premier wywodzący się z NPDR ugiął się pod tymi żądaniami i zezwolił Rájkowi na podjęcie ostrych działań mających na celu likwidację wszelkich komórek, w których mogłaby rodzić się "opozycja". Polityka zwalniania prawicowych urzędników i zastępowania ich oddanymi ideom komunistycznym, rozwiązywanie organizacji oraz oskarżenia rzucane w stronę działaczy NPDR przyniosły oczekiwane efekty. Komuniści w 1947r. przeprowadzili kilka pokazowych procesów, zmusili do dymisji premiera Ferenca Nagya, rozbili jedność Drobnych Rolników. Partia ta podzieliła się na dwie frakcje - zwolenników współpracy z komunistami Niezależną Węgierską Partię Demokratyczną oraz zdecydowanych przeciwników systemu - Węgierską Partię Niepodległościową. To przesądziło ostatecznie o ich klęsce w wyborach przeprowadzonych 31 sierpnia 1947r.

Dalej

©2001 Csirke