logo Budapeszt

Historia Węgier


do XI wieku n.e

XI - XII wiek

XIII wiek

XIV wiek

XV wiek

XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek

XIX wiek

Austro-Węgry

Lata międzywojenne

II wojna światowa


Lata 1945-56

Tuż po wojnie

Wpływy komunistów

Okres stalinowski

Rządy Rákosi'ego

Pierwsze oznaki buntu


Rewolucja '56

Epoka Kádára


Strona główna

Nie była to klęska zupełna. Komuniści nie zdołali uzyskać przeważającej większości, przez co nadal zmuszeni byli współpracować z politykami wywodzącymi się z NPDR. Znacznie łatwiej było już jednak realizować zalecenia płynące z Moskwy - i tak upaństwowiono Węgierski Bank Narodowy S.A. i inne największe banki oraz wszystkie zakłady przemysłowe. Produkcja powoli rosła i zbliżała się poziomem do tej z 1938r, jednak nastroje społeczne popsuł układ pokojowy, do którego odpisania zmuszone były Węgry. Przypominał on bardzo dokument z Trianon - Madziarzy na skutek sprzeciwu Stalina nie mogli zatrzymać Siedmiogrodu, a na rzecz Czechosłowacji oddać musieli również przyczółek bratysławski. Nie rozwiązano również kwestii mniejszości narodowych - jedyne porozumienie w tej kwestii zawarto właśnie z Czechosłowacją, a na jego mocy oba kraje wymieniły ok. 70.000 obywateli z każdej strony.

Po powstaniu Kominternu wszystkim kontrolowanym przez ZSRR krajom narzucono konieczność zjednoczenia partii socjalistycznych i komunistycznych w jeden blok. Na Węgrzech miało to miejsce 12 czerwca 1948r. - z dawnych PSD i WPK powstała Węgierska Partia Pracujących (WPP). Kolejnym krokiem było podpisanie układów bilateralnych z innymi państwami bloku wschodniego: po kolei z Jugosławią, Rumunią, ZSRR, Polską, Bułgarią i Czechosłowacją. Tym samym rozpoczęła się era stalinizacji Węgier, która zakończyła się dopiero pamiętną rewolucją w 1956r.

Począwszy od 1949r. na Węgrzech prowadzono czystki polityczne, zaczynając je od najwyższych szczebli władzy. Prezydent Tildy zastąpiony został socjaldemokratą Szakasits'em, premier Dinnyés - Dobi'm. Oficjalna nazwa państwa brzmiała teraz Węgierska Republika Ludowa, zaś starą flagę z herbem Kossutha zastąpiono nową z motywem sierpa i młota wśród wieńca z kłosów oraz wielkiej czerwonej gwiazdy. Prezydent miał być jedynie przewodniczącym wybieranej przez parlament 21-osobowej Rady Prezydialnej obradującej między posiedzeniami Parlamentu.

Kolejnym krokiem była likwidacja większości partii koalicyjnych poprzez utworzenie i dołączenie ich do Węgierskiego Ludowego Frontu Niepodległościowego, tak by nie mogły działać samodzielnie i stanowić przez to ewentualnego niebezpieczeństwa dla rządzących. 15 maja 1949r. Front stanął do wyborów, w którym zdobył 95% głosów - o to właśnie chodziło komunistom (71% głosów), którzy natychmiast go rozwiązali i samotnie pozostali na scenie politycznej. Zaraz potem przeprowadzili wielką czystkę w swoich szeregach (wydalono ponad 300.000 członków), co miało scalić i zastraszyć pozostałych, a żeby było to trwałe - przeprowadzono kilka pokazowych procesów politycznych.

Najsłynniejszym procesem był zainicjowany przez Rákosi'ego proces László Rajka, działacza komunistycznego który odegrał niebagatelną rolę w dochodzeniu partii do władzy. Był on jednak niebezpiecznym konkurentem dla Rákosi'ego, więc pozbycie się go było dość wygodne - oskarżony o szpiegostwo na rzecz wpierw horthystowskiej policji, później nazistów, a na końcu zbuntowanego przywódcy Jugosławi Tito - został skazany na śmierć, a wyrok niezwłocznie wykonano.

Od 1950r. na Węgrzech działać zaczęła policja polityczna zwana AVH - od nazwy Wydziału Bezpieczeństwa Państwa w którym były zrzeszone jej poszczególne komórki. AVH (w jego skład wchodziło AVO) kierował Péter Gábor, bezwzględnie i ślepo wykonywał polecenia płynące wprost z moskiewskiej centrali. W latach 1952-55 kierowany przez niego urząd zajął się co piątym dorosłym obywatelem kraju, zaś przed sądem stanęło i zostało osądzonych 516.708 Węgrów. Wielu z nich przetrzymywano w obozach odosobnienia, zaś Rákosi nie pominął żadnej okazji by pozbyć się weteranów partii komunistycznej, w tym zajmujących stanowiska w Republice Rad i uczestników walk w hiszpańskiej wojnie domowej. 14 sierpnia 1952r. Rákosi połączył najwyższe stanowiska państwowe, objął urząd premiera, po czym rozpoczął kolejne czystki wśród swego najbliższego otoczenia.

Dalej

©2001 Csirke