|
|
Władza była ściśle podzielona. Na samym szczycie stał Rákosi. Gospodarkę nadzorowali Gero i Vas, nad wojskiem czuwali M. Farkas i Péter Gábor, zaś za przemiany ideologiczne społeczeństwa odpowiadał Révai. Szczególnie mocno uderzono w tym okresie w Kościół i wszelkiego typu organizacje wyznaniowe. Aresztowano sprzyjającego opozycji i opowiadającego się za demokracją prymasa Mindszenty'ego, którego po sfingowanym procesie w 1949r. skazano na dożywotnie więzienie. Rok później ustanowiono rozdział kościoła i państwa, który gwarantował obywatelom swobodę praktyk religijnyc pod warunkiem, że kapłani powstrzymają się od działalności politycznej. Wiosną 1951r. powołano Państwowy Urząd ds. Kościołów, którego zadaniem było monitorowanie duchownych wszystkich wyznań - celem ekipy Rákosi'ego była bowiem daleko idąca laicyzacja życia społecznego.
Bardzo silnie ingerowano również w sprawy szkolnictwa wszystkich szczebli. Rozbudowano sieć placówek i zapewniono powszechny dostęp do wiedzy, jednocześnie jednak dokonano znaczących zmian w programach szkolnych, które rozszerzono o obowiązkowe elementy poznawania doktryny Marksa, Engelsa, Lenina i Stalina. Nauczanie języka rosyjskiego wyeliminowało praktycznie języki zachodnie, a kadra naukowa została dokładnie prześwietlona. Podobne działania podjęto względem reprezentantów węgierskiej kultury, nie wspominając represji względem dawnej "klasy posiadającej".
Nienajlepiej sytuacja rozwijała się na wsi. Co prawda w cały kraju rósł popyt na artykuły rolne w związku z czym władze zwiększały limity obowiązkowych dostaw, jednak ceny produktów pozostawały bez zmian na bardzo niskim poziomie, co czyniło całą produkcję nieopłacalną (tymczasem limity te były ściągane z całą brutalnością). W tej sytuacji nie dziwi, że chłopi odmawiali uczestnictwa w Rolniczych Spółdzielniach Produkcyjnych, niszczyli uprawy i wybijali bydło - w 1951r. władze zmuszone były racjonować mięso i tłuszcze poprzez wprowadzenie systemu kartkowego. Sytuację dodatkowo komplikował fakt, że w RWPG Węgrom przypadła rola głównego eksportera żywności.
Nie oznacza to, że Węgry nie dążyły do budowy przemysłu ciężkiego. Realizowano z nadludzkim wręcz wysiłkiem wpierw plan trzyletni, później kolejną pięciolatkę. Olbrzymie koszty pokrywano między innymi z wpływów z eksportu żywności. Jak się okazało - Węgry wpadły w błędne koło. Nie posiadając surowców (prócz węgla kamiennego i boksytów) niezbędnych do wykorzystania w przemyśle musieli je kupować opłacając coraz droższą żywnością, której brakowało dla obywateli. Zakłady i fabryki pochłaniały znacznie więcej środków niż zakładano, przez co produkcja była nieopłacalna i zamiast przynosić wymierne korzyści - powodowały spadek stopy życiowej całego społeczeństwa. W rezultacie choć dochód narodowy rósł - dochód realny obywateli systematycznie malał.
5 marca 1953r. zmarł J. Stalin. Nadchodziła odwilż i Moskwa delikatnie naciskała na Budapeszt, by aparat władzy złagodził reżim. Po ustaleniach poczynionych w ZSRR na kolejnym plenum KC WPP Rákosi złożył samokrytykę i przekazał tekę premiere Imre Nagy'owi. Ten w swym orędziu do narodu obiecał odejście władzy od działań niepraworządnych, wzrost stopy życiowej i wzrost produkcji artykułów żywnościowych i konsumpcyjnych. Zaraz później zmniejszono tempo kolektywizacji rolnictwa, zmniejszono obowiązkowe limity dostaw i poziom inwestycji w przemysł ciężki. Powoli likwidowano obozy odosobnienia i wypuszczano więźniów politycznych. Nowy premier oficjalnie potwierdzał gotowość kontynuowania "nowego kursu", zaś dla poparcia prawdziwości swych deklaracji zarządził kilka pokazowych procesów, m.in. kierownika AVH - Pétera Gábora (skazany w 1954r. na dożywocie).
Dalej
|
|
|