Budapeszt położony jest nad rzeką Dunaj, która dzieli miasto na dwie odrębne części: Budę i Peszt Prawobrzeżna Buda położona jest bardziej na zachód i obejmuje teren niewysokich wzgórz, tworzących wrażenie kolorowej mozaiki w miejscach, gdzie gęsta zabudowa przeziera przez ciemną zieleń porastających zbocza drzew. Powierzchnia Budy stanowi około 1/3 ogólnej powierzchni całego miasta, a w ogólnym sposobie postrzegania i myślenia o węgierskiej stolicy uważana jest za tę "lepszą", bardziej ekskluzywną część aglomeracji. W jej północnych granicach leży również Óbuda - najstarsza część ośrodka zamieszkana już w czasach rzymskich, obecnie tworząca fragment III dzielnicy.

Buda przez kilka stuleci funkcjonowała jako samodzielne miasto - stolica Węgier. Z tego powodu to właśnie na jej obszarze znajduje się najwięcej najciekawszych zabytków, których historia sięga wieków wstecz. Wiele z nich okupuje szczyty okolicznych wzgórz, tworząc doskonałe punkty orientacyjne dla zagubionych w labiryncie miasta zwiedzających. Do najbardziej charakterystycznych wzniesień należy z pewnością góra Gelerta (Gellért-hegy), ostro wrzynająca się w Dunaj i przykuwająca wzrok białymi, wapiennymi skałami wyzierającymi spośród porastających ją drzew i krzewów. Nieco bardziej na północ stoi Wzgórze Zamkowe (Várhegy), odznaczające się potężną bryłą Zamku Królewskiego (Vár) i zieloną kopułą wieńczącą główny hall Galerii Narodowej (Magyar Nemzeti Galéria). Tymczasem wśród zabudowy Starego Miasta wyraźnie odcina się strzelista wieża Kościoła Macieja (Mátyás templom) oraz białe, postrzępione blanki Baszt Rybackich. Jeszcze dalej na północ wody Dunaju rozdziela wyspa Małgorzaty (Margit Sziget), zaś znakiem świadczącym o dotarciu do granicznych przedmieść Budy będzie widok trzech masztów nadawczych, ustawionych na Hármashatár-hegy (Wzgórzu Trzech Granic).

Lewy brzeg Dunaju zajmuje Peszt, gdzie sąsiadują ze sobą dzielnice o charakterze typowo przemysłowym i mieszkaniowym. Peszt położony jest na północnym skrawku Wielkiej Niziny Węgierskiej, stąd jego kompletnie płaski teren mocno kontrastuje z górzystą Budą. Zwarta, wielkomiejska zabudowa śródmieścia i szerokie arterie również mocno różnią się od zdecydowanie willowej zabudowy i krętych wąskich uliczek dominujących na przeciwległym brzegu rzeki. Ze względu fakt, iż czas rozwoju tej części stolicy przypadł na ostatnie stulecia, Peszt obfituje w zabytki z XIX i początku XX wieku. Dobry punkt orientacyjny dla turystów mogą stanowić budynek Parlamentu (Orszagház), wysunięty mocno na północ, Lasek Miejski (Városliget) z Zamkiem Vajdahunyad (na wschód) i nowoczesny gmach Teatru Narodowego (Nemzeti Színház) - na południe, niedaleko miejsca, gdzie Dunaj ponownie rozdziela się na dwie odnogi, przedzielony wyspą Csepel.

Obie części miasta połączone są ze sobą siecią siedmiu mostów drogowych i dwóch kolejowych. Dzielą się na 23 dzielnice, z których każda posiada własny numer oznaczany za pomocą symboliki rzymskiej. Numeracja dzielnic nie następuje kolejno - liczba, jaką jest oznaczona, zależy od daty przyłączenia jej do Budapesztu. Ponadto równolegle funkcjonuje nazewnictwo historyczne dzielnic, tj. nazwy poszczególnych najstarszych części miasta, jakie nadano im przed wprowadzeniem obecnego podziału administracyjnego. Nazwy te nie pokrywają się z obecnymi granicami dzielnic numerowanych i w świadomości społecznej służą najczęściej do określenia danego fragmentu śródmieścia. Nazwy zwyczajowe nie są używane do adresacji.


Nazwy historyczne dzielnic Budapesztu:

Vár - dosłownie Zamek; obejmuje I dzielnicę na Wzgórzu Zamkowym, Stare Miasto
Tabán - I dzielnica, obszar ograniczony wzgórzami Zamkowym (Várhegy), Słonecznym (Nap-hegy) i górą Gellérta (Gellért-hegy)
Krisztinaváros - miasto Krystyny; obejmuje swym zasięgiem część I i XII dzielnicy
Víziváros - Wodne Miasto; obejmuje swym zasięgiem część I dzielnicy położoną wzdłuż brzegu Dunaju
Belváros - Centrum, obejmuje swym zasięgiem południowy fragment V dzielnicy
Lipotváros - Miasto Leopolda; obejmuje swym zasięgiem północny fragment V dzielnicy
Terézváros - Miasto Teresy; obejmuje swym zasięgiem część VI dzielnicy
Erzsébetváros - Miasto Elżbiety; obejmuje swym zasięgiem część VII dzielnicy
Józsefváros - Miasto Józefa; obejmuje swym zasięgiem zachodnią część VIII dzielnicy
Ferencváros - Miasto Franciszka; obejmuje swym zasięgiem zachodni-północną część IX dzielnicy

Kőbánya - Kopalnia, obejmuje część X dzielnicy
Újbuda - Nowa Buda, obejmuje teren XI dzielnicy
Hegyvidék - Wyżyna, obejmuje wzniesienia XII dzielnicy w Budzie
Zugló - obejmuje obszar XIV dzielnicy w Peszcie
Kispest - Mały Peszt, obejmuje część XIX dzielnicy w Peszcie
Pesterzsébet - obejmuje teren XX dzielnicy w Peszcie
Budafok-Tétény - obejmuje obszar XXII dzielnicy w południowej Budzie



Orientację w terenie ułatwiają także tablice - oznaczenia ulic i budynków w Budapeszcie. Każda z nich opatrzona jest numerem rzymskim dzielnicy, w jakiej znajduje się budowla i nazwą historyczną tego obszaru miasta (o ile taka występuje). Poniżej strzałka wskazuje nam, w którym kierunku rośnie numeracja domów oraz jakie numery noszą pierwsze i ostatnie kamienice lub posesje w danym ciągu zabudowy. To od razu pozwala nam zorientować się, czy szukany dom znajduje się już niedaleko, czy dopiero za kolejnym skrzyżowaniem.

Rzymski numer dzielnicy stanowi integralną część budapeszteńskich adresów. Bardzo często zdarzało się, że wraz z przyłączeniem do stolicy kolejnych obszarów podmiejskich dołączano powtarzające się nazwy ulic, których to nazw już nie zmieniano. W ten sposób w chwili obecnej w węgierskiej stolicy znajduje się co najmniej kilka ulic i placów posiadających identycznych patronów. Numer dzielnicy umożliwia precyzyjne dotarcie pod właściwy adres i ważny jest także np. przy informowaniu taksówkarzy, dokąd chcemy się udać. 


Oto najczęstsze nazwy, jakie pojawiają się na tablicach informacyjnych:

kerület - dzielnica
utca (skrót: u.) - ulica
út, fasor - ulica, aleja
körút (skrót: krt.) - bulwar
rakpart (skrót: rkp.) - nabrzeże
tér - plac
kötér - rondo


Patrząc na Budapeszt z lotu ptaka, pośród plątaniny wąskich uliczek śródmieścia zauważyć można charakterystyczne, szerokie arterie opasujące Peszt i Budę niczym trzy ogromne obręcze lub pierścienie i łączące ze sobą obie części stolicy. Są to tak zwane Bulwary - Mały Bulwar (Kiskörút), Wielki Bulwar (Nagykörút) i zewnętrzny pierścień obiegający centralne dzielnice Pesztu, którego serce stanowi Hungária körút. Niezależnie od miejsca, w którym rozpoczniemy spacer wzdłuż budapeszteńskich Bulwarów, za każdym razem ostatecznie dotrzemy do Dunaju 

Mały Bulwar tworzy bardzo ważny węzeł komunikacyjny w ścisłym Śródmieściu, łączący plac Deák Ferenc tér (Ferenca Deáka) z mostem Wolności (Szabadság híd). Składają się na niego kolejno (od strony północnej do południowej): József Attila körút, Károly körút, Múzeum körút i Vámház körút, a jego południowy kraniec sięga placu Fővám tér. Przebieg bulwaru pokrywa się z linią średniowiecznych murów miejskich Pesztu, których nieliczne fragmenty zachowały się do czasów współczesnych. Wzdłuż trasy rozmieszczone są jedne z ciekawszych zabytków tej części stolicy, między innymi Synagoga (Zsinagoga), Muzeum Narodowe (Magyar Nemzeti Múzeum) i hala targowa Vásárcsarnok.

Drugi z kolei, Wielki Bulwar, okala Peszt między mostami Małgorzaty (Margit híd) i Petőfiego (Petőfi híd), a następnie okrąża Budę za górą Gellérta i Wzgórzem Zamkowym, tworząc zamknięty okrąg (część źródeł podaje, że Wielki Bulwar ogranicza się wyłącznie do połączonych alej po stronie Pesztu). Patrząc od mostu Małgorzaty po stronie Pesztu składają się na niego główne arterie miejskie: Szent István körút, Teréz körút, Erzsébet körút, József körút i Ferenc körút, których łączna długość wynosi 4,5 km. Po stronie Budy dopełniają go Irinyi utca, Frigyes út, Villányi út, Alkotás utca i Magrit körút. Nie ma tu tak wielu znaczących zabytków jak w przypadku Małego Bulwaru, za to osoby zainteresowane zrobieniem poważniejszych zakupów i lubiące myszkować po sklepach powinny być usatysfakcjonowane. Praktycznie wszystkie lokale na najniższych kondygnacjach w kamienicach stojących przy wspomnianych arteriach komunikacyjnych, zajmowane są przez handlowców. Wzdłuż peszteńskiej części Wielkiego Bulwaru kursują tramwaje linii 4 i 6, pokonujące tę trasę niezmiennie od… końca XIX wieku.

Ostatnim i zarazem zewnętrznym, najdłuższym pierścieniem okalającym Peszt jest obwodnica biegnącą między mostami Árpáda (Árpád híd) i Lágymányosi (Lágymányosi híd). Na trasę składają się Robert Károly körút, Hungária körút i Könyves Kálmán körút, od których odchodzą wszystkie najważniejsze trasy wylotowe z Budapesztu, prowadzące na północ, wschód i południe, między innymi do: Szentendre, Vác, Debrecen, Miszkolc, Eger (autostrada M3), Gödöllő, Kecsekemét i Szeged, Szolnok, a po przejeździe mostem Lágymányosi do Budy - również do Szekszárd i Pécs.