|
|
Goldmark Károly (1830-1915)
Kariera Károlya Goldmarka przypada na okres przejściowy w historii muzyki, pełen gwałtownych i ważnych dla jej rozwoju zmian. Goldmark urodził się 18 maja 1830r. w Keszthely, czyli na trzy lata przed Brahmsem i zmarł 1 stycznia 1915 w Wiedniu, na trzy laa przed Debussy'm. Przez całe swoje życie pozostał wierny tradycji i mianierom ustanowionym przez Mendelssohna, nieznacznie tylko podlegając wpływom Wagnera i Liszta.
Goldmark urodził się w wielodzietnej, biednej żydowskiej rodzinie, praktycznie pozbawionej jakichkolwiek korzeni muzycznych. Od najmłodszych lat utrzymywał jednak aktywny kontakt z muzyką, tak ludową, jak i religijną - z synagogi. Z racji ubóstwa, dużej ilości rodzeństwa i specyficznych poglądów swego ojca nie otrzymał nazbyt starannej edukacji ogólnej, a jego pierwszej lekcji gry na skrzypcach udzielił mu w 1841r. członek lokalnego chóru z Deutsch-Kreuz, gdzie rodzina Goldmarków osiedliła się kilka lat wcześniej.
Widząc drzemiący w synu geniusz, ojciec zmienił zdanie i wysłał młodego Károlya na naukę muzyki do pobliskiego Ödenburga, a dwa lata później sfinansował jego wyjazd do Wiednia, gdzie chłopiec miał okazję przez następne półtora roku uczyć się pod czujnym okiem Leopolda Jansa. Studia przerwał z prozaicznego powodu - braku funduszy na zapłatę za lekcje. Károly nie poddał się jednak i we własnym zakresie przygotował do egzaminów do Szkoły Technicznej w Wiedniu i Konserwatorium Muzycznego, gdzie mógł doskonalić swoją grę u Josepha Böhma.
Wydarzenia polityczne z 1848r. spowodowały czasowe zamknięcie konserwatorium, co zmotywowało Goldmarka do powrotu do rodzinnej wioski i zatrudnienia się w lokalnej orkiestrze teatralnej w Ödenburgu. Następnie przeniósł się do teatru Josefstadt w Wiedniu, a następnie do Carlstheater. Tam właśnie poznał tajniki odtwarzania muzyki od strony praktycznej i jej zastosowanie w sztukach teatralnych, które to doświadczenia wykorzystał w swojej późniejszej pracy kompozytorskiej.
Goldmark zadebiutował publicznie odtwarzając napisane przez siebie utwory w 1858r. Koncert nie został pozytywnie przyjęty przez krytyków. Upokorzony muzyk wyjechał do Budapesztu, gdzie utrzymywał się udzielając lekcji nauki gry na skrzypcach, a każdą wolną chwilę poświęcał na studiowanie publikacji o technikach kompozycji takich autorów, jak Haydn, Bach, Beethoven i Mozart. W 1960r. ponownie odwiedził Wiedeń, a jego nowe dzieło Kwartet Smyczkowy Op.8 zyskało rozgłos i uznanie miłośników muzyki poważnej. Goldmark rozpoczął pracę jako krytyk muzyczny, z ogromnym poświęceniem i oddaniem promując muzykę Wagnera.
Ostateczne uznanie jako kompozytor Goldmark zyskał sobie uwerturą Sakuntala z1865r., a słuszność tego sądu potwierdził pisząc najwybitniejszą ze swoich oper - Królowę Sabę. Oficjalne nagrody i odznaczenia przyznane mu przez wegierskie i austriackie instytucje państwowe i prywatne umocniły jego pozycję w świecie muzyki imperium Habsburgów. Dzieła Goldmarka doceniono również zagranicą, przede wszystkim we Włoszech, gdzie Królowa Saba stała się prawdziwym przebojem.
Kolejne opery Goldmarka, oparte w wielu wypadkach na uznanych dziełach klasyków (Dickensa, Goethego, Szekspira), publiczność i krytycy przyjęli niezwykle ciepło. Jego dorobek obejmował też liczne utwory na orkiestrę, poematy symfoniczne i uwertury koncertowe.
|
|