logo Budapeszt

Sławni Węgrzy


Malarze


Muzycy

Liszt Ferenc

Erkel Ferenc

Bartók Béla

Kodály Zoltán

Goldmark Károly

Hubay Jenő

Dohnányi von, Ernő

Veress Sándor

Ligeti György

Kurtág György

Eötvös Péter

Lehár Ferenc

Kálmán Imre

Reiner Frigyes

Széll György

Sir Solti György

Cziffra György

Vásáry Tamás

Szigeti József

Kocsis Zoltán


Pisarze i poeci

Politycy

Postaci historyczne

Inni


Strona główna

Goldmark Károly (1830-1915)

Kariera Károlya Goldmarka przypada na okres przejściowy w historii muzyki, pełen gwałtownych i ważnych dla jej rozwoju zmian. Goldmark urodził się 18 maja 1830r. w Keszthely, czyli na trzy lata przed Brahmsem i zmarł 1 stycznia 1915 w Wiedniu, na trzy laa przed Debussy'm. Przez całe swoje życie pozostał wierny tradycji i mianierom ustanowionym przez Mendelssohna, nieznacznie tylko podlegając wpływom Wagnera i Liszta.

Goldmark urodził się w wielodzietnej, biednej żydowskiej rodzinie, praktycznie pozbawionej jakichkolwiek korzeni muzycznych. Od najmłodszych lat utrzymywał jednak aktywny kontakt z muzyką, tak ludową, jak i religijną - z synagogi. Z racji ubóstwa, dużej ilości rodzeństwa i specyficznych poglądów swego ojca nie otrzymał nazbyt starannej edukacji ogólnej, a jego pierwszej lekcji gry na skrzypcach udzielił mu w 1841r. członek lokalnego chóru z Deutsch-Kreuz, gdzie rodzina Goldmarków osiedliła się kilka lat wcześniej.

Widząc drzemiący w synu geniusz, ojciec zmienił zdanie i wysłał młodego Károlya na naukę muzyki do pobliskiego Ödenburga, a dwa lata później sfinansował jego wyjazd do Wiednia, gdzie chłopiec miał okazję przez następne półtora roku uczyć się pod czujnym okiem Leopolda Jansa. Studia przerwał z prozaicznego powodu - braku funduszy na zapłatę za lekcje. Károly nie poddał się jednak i we własnym zakresie przygotował do egzaminów do Szkoły Technicznej w Wiedniu i Konserwatorium Muzycznego, gdzie mógł doskonalić swoją grę u Josepha Böhma.

Wydarzenia polityczne z 1848r. spowodowały czasowe zamknięcie konserwatorium, co zmotywowało Goldmarka do powrotu do rodzinnej wioski i zatrudnienia się w lokalnej orkiestrze teatralnej w Ödenburgu. Następnie przeniósł się do teatru Josefstadt w Wiedniu, a następnie do Carlstheater. Tam właśnie poznał tajniki odtwarzania muzyki od strony praktycznej i jej zastosowanie w sztukach teatralnych, które to doświadczenia wykorzystał w swojej późniejszej pracy kompozytorskiej.

Goldmark zadebiutował publicznie odtwarzając napisane przez siebie utwory w 1858r. Koncert nie został pozytywnie przyjęty przez krytyków. Upokorzony muzyk wyjechał do Budapesztu, gdzie utrzymywał się udzielając lekcji nauki gry na skrzypcach, a każdą wolną chwilę poświęcał na studiowanie publikacji o technikach kompozycji takich autorów, jak Haydn, Bach, Beethoven i Mozart. W 1960r. ponownie odwiedził Wiedeń, a jego nowe dzieło Kwartet Smyczkowy Op.8 zyskało rozgłos i uznanie miłośników muzyki poważnej. Goldmark rozpoczął pracę jako krytyk muzyczny, z ogromnym poświęceniem i oddaniem promując muzykę Wagnera.

Ostateczne uznanie jako kompozytor Goldmark zyskał sobie uwerturą Sakuntala z1865r., a słuszność tego sądu potwierdził pisząc najwybitniejszą ze swoich oper - Królowę Sabę. Oficjalne nagrody i odznaczenia przyznane mu przez wegierskie i austriackie instytucje państwowe i prywatne umocniły jego pozycję w świecie muzyki imperium Habsburgów. Dzieła Goldmarka doceniono również zagranicą, przede wszystkim we Włoszech, gdzie Królowa Saba stała się prawdziwym przebojem.

Kolejne opery Goldmarka, oparte w wielu wypadkach na uznanych dziełach klasyków (Dickensa, Goethego, Szekspira), publiczność i krytycy przyjęli niezwykle ciepło. Jego dorobek obejmował też liczne utwory na orkiestrę, poematy symfoniczne i uwertury koncertowe.

©2001 Csirke