Kodály Zoltán (1882-1967) Zoltán Kodály jest drugim, obok Béli Bártoka, kompozytorem węgierskim, którego uważa się za ojca współczesnej muzyki madziarskiej z XX wieku. Urodził się 16 grudnia 1882r. w Kecskemét i całe życie poświęcił stworzeniu nowego stylu, opartego na motywach ludowych i folklorystycznych oraz propagowaniu kultury muzycznej w swoim kraju. Kodály był nie tylko kompozytorem, krytykiem muzycznym i nauczycielem, lecz z równym zaangażowaniem poświęcał się etnologii, historii i estetyce muzycznej, historii literatury, lingwistyce i nauczaniu języka. Niewielu artystów zdołało w podobnym stopniu rozwinąć równie szeroki zakres swoich zainteresowań i osiągnąć równie wiele na tym polu. Praca Kodálya wydaje się tym bardziej godna uwagi, że przyświecał jej tylko jeden cel: eliminacja analfabetyzmu muzycznego we wszystkich warstwach społecznych. Kodály studiował w Budapeszcie w Akademii Muzycznej im. Ferenca Liszta jako uczeń Koesslera. W tym samym czasie kończył studia humanistyczne. W 1905r. rozpoczął podróże po wiejskich regionach kraju, w poszukiwaniu tradycyjnych pieśni i muzyki folklorystycznej. Zebrany materiał pozwolił mu napisać rozprawę na temat struktury piosenek ludowych. W kompletowaniu zbiorów uczestniczył Béla Bártok, z którym połączyła go głęboka i, jak się miało okazać, długotrwała przyjaźń. Równocześnie Kodály wielokrotnie odwiedzał Paryż, gdzie doskonalił swoje umiejętności kompozytorskie. Odkrywszy muzykę Debussy'ego poświęcił się szczegółowym studiom jego utworów, co pozwoliło mu wypracować swój własny, niepowtarzalny styl. Bártok opisał go następująco: "kompozycje Kodálya są niezwykle bogate melodycznie i perfekcyjne w swej formie; nie przypominając utworów, które dziś określa się mianem nowoczesnych ukazują, że nadal można tworzyć nowe formy wyrazu i zawierać w nich cechy, jakie nigdy dotąd nie były wydobywane w oparciu o te same, podstawowe zasady tonalne". W 1908r. Kodály rozpoczął wykładanie w Akademii Muzycznej w Budapeszcie, a 17 marca 1910r. zorganizował recital muzyki Béli Bártoka, od chwili którego datuje się rozwój współczesnej muzyki węgierskiej. W tym okresie kompozytor szczególnie skupiał się na tworzeniu muzyki kameralnej i wokalnej i dopiero w latach 20-tych znacząco rozszerzył strefę swoich zainteresowań, co przyniosło mu sławę międzynarodową. Psalmus Hungaricus z 1923r. zachwycił zagranicznych krytyków, podobnie jak opera Háry János z 1926r. Suita orkiestrowa ze wspomnianej opery natychmiast włączona została do repertuaru takich światowych sław jak Toscanini, Mengelberg, Ansermet czy Furtwängler. Kodály rozpoczął tym samym międzynarodowe tournee po Europie z cyklem skomponowanych przez siebie koncertów. Mimo dużego rozgłosu Kodály nie zarzucił głównego przedmiotu swoich badań, jakim była muzyka ludowa. Starając się oprzeć nową węgierską muzykę poważną na folklorze, doceniając znaczenie kulturowe tradycji muzycznych wsi oraz starając się poszerzać świadomość muzyczną społeczeństwa, kompozytor kontynuował odszukiwanie i kopiowanie zbiorów muzycznych, publikowanych później przez liczące się wydawnictwa muzyczne w postaci nagrań, spisów i książek. Ukoronowaniem pracy muzyka było wydanie w 1951r. Corpus Musicae Popularis Hungaricus, gdzie razem z Bártokiem zgromadzili i sklasyfikowali blisko 100.000 piosenek i melodii ludowych. Jednocześnie Kodály okazał się cenionym krytykiem muzycznym, nie stroniąc od oceny dzieł swoich najbliższych znajomych i kolegów kompozytorów. Olbrzymią ilość pracy Kodály wykonał również w zakresie edukacji młodszego pokolenia. Na Akademii Muzycznej wykładał aż do 1940r., a większość jego uczniów rozpoczęła udane kariery międzynarodowe, stając się cenionymi nauczycielami, muzykami, kompozytorami i dyrygentami (Antal Dorati, István Kertész, Gyorgy Solti). Kodály opracował liczne ćwiczenia i wprawki muzyczne dla pragnących doskonalić swoje umiejętności, a w latach 30-tych rozpoczął formowanie narodowego ruchu chórzystów, który po wojnie umożliwił powszechną edukację muzyczną wszystkim zainteresowanym rozwijaniem zdolności wokalnych. Również zasługą Kodálya było wprowadzenie lekcji muzyki do szkół podstawowych i średnich, co zapewniło dzieciom kontakt z żywą muzyką od ich najmłodszych lat, zaszczepiając w nich miłość do tej formy sztuki na całe dorosłe życie. Kodály wiele komponował także w latach 30-tych, a na szczególną uwagę zasługują takie utwory jak Tańce Galanty, Wariacje o Pawie i koncert na orkiestrę. W 1942r. jego styl muzyczny, lżejszy i mniej analityczny niż Bártoka, stał się wzorem do naśladowania dla wszystkich twórców młodszego pokolenia. Ostatnie lata wojny Kodály spędził ukrywając się wraz z żoną w klasztorze w Budapeszcie, gdzie powstała jego Missa Brevis. Z chwilą zakończenia walk kompozytor na nowo podjął pracę zawodową. Trzykrotnie przyznano mu nagrodę Kossutha, ponadto nadano mu tytuł doktora honoris causa przez uniwersytety w Kolosvárze, Budapeszcie i Oksfordzie. Stał się przewodniczącym Wyższej Szkoły im. Ferenca Liszta i International Folk Music Council, tworząc do ostatnich chwil swego życia ("Hymn Zrinyi'ego" z 1954r., "Symfonia" z 1961r.). Zmarł w Budapeszcie 6 marca 1967r.