Ligeti György (1923- ) Urodził się 28 maja 1923r. w Dicsöszenmárton. Naukę muzyki rozpoczął w 1941r. w konserwatorium w Koloszvár (obecnie Cluj w Rumunii) pod kierunkiem Ferenca Farkasa, a następnie przeniósł się do Budapesztu i studiował u Pala Kadosa. W 1943r. został wysłane na roboty przymusowe do Niemiec, gdzie udało mu się dotrwać do końca wojny. Jako jedynemu z całej rodziny udało mu się przeżyć koszmar nazistowskiej okupacji. Z chwilą zakończenia konfliktu ponownie podjął studia na Akademii Muzycznej w Budapeszcie, powracając do pierwszego nauczyciela F.Farkasa i Sándora Veressa. Blisko rok spędził prowadząc badania niuansów muzyki rumuńskiej, a studia ukończył w 1949r. Pozostał na Akademii, gdzie pracował jako wykładowca aż do 1956r., gdy z powodów politycznych zmuszony był opuścić Węgry. Przed emigracją jego prace były mocno cenzurowane, co zawężało publiczności dostęp do nowych idei muzycznych i muzyki eksperymentalnej, jaką pragnął jej przybliżyć. W efekcie jedyne publikacje wydane drukiem ograniczały się do spisów pieśni ludowych oraz uporządkowanych spisach utworów opartych na węgierskim i rumuńskim folklorze. Przyjazd do Wiednia pod koniec 1956r. otworzył przed Ligetim zupełnie nowe możliwości. Poznał tam czołówkę muzycznej awangardy zachodnioeuropejskiej, między innymi Stockhausena, Koeniga i Eimerta. Ten ostatni zaproponował kompozytorowi pracę w Studiu Muzyki Elektronicznej w Westdeutscher Rundfunk w Kolonii, którą muzyk rozpoczął w 1957r. Dopiero tam Ligeti zyskał szansę wolnego rozwinięcia swoich pomysłów muzycznych, z realizacją których nosił się od końca dekady lat 40-tych. Kompozycja Artikulation (1958) i na orkiestrę Apparitions (1958-59) jako pierwsze przejawiały w pełni dojrzały styl kompozytora. Zwróciły też uwagę krytyki - publiczna premiera Apparitions na festiwalu ISCM w 1960r. zapoczątkowała międzynarodową karierę węgierskiego muzyka, którą potwierdziło dzieło Atmospheres z 1961r. i partytura na organy Volumina z 1962r. Wskazywały one nową drogę w muzyce współczesnej, której cechą charakterystyczną była bardzo gęsta polifonia (nazwana przez Ligetiego "mikropolifonią", będącą związkiem barwy i układu dźwięków tak bogatych i intensywnych, że w odbiorze powodują stopienie się różnic między melodią, harmonią i rytmem). Jednocześnie kompozytor eksperymentował z językiem polifonicznym, starając się zastosować kalejdoskopowo wyrażenia dźwięczne i załamania mowy, czego przykłady widać w jego dziełach Aventures (1962) i Nouvelles Aventures (1962-65). Kompozycje Ligetiego z lat 60-tych charakteryzują się zastosowaniem jednej lub obu technik, a późniejsze utwory z tego okresu mają jeszcze bardziej złożoną wymowę polifoniczną. Obserwować można to w utworach Requien (1963-65) i Lux Aeterna (1966). Za pierwszy autor otrzymał nagrodę Beethovena w Bonn, drugi zaś, połączony częściowo z wcześniejszymi Atmospheres, wykorzystany został po adaptacji w filmie "2001. Odyseja Kosmiczna" Stanleya Kubricka. W latach 70-tych dzieła Ligetiego uzyskały bardziej melodyjny i przejrzysty charakter, choć nadal były bardzo osobiste w wymowie i zachowywały dystans wobec słuchacza (Melodien, 1971). Kompozytor zmienił w nich swój stosunek do melodii i harmoniczności całego utworu, stosując mikro-interwały i wariacje w skali średniej. Jednocześnie eksperymentował z instrumentami, ideą interpretacji sztuki i naturalnością przekazu dla widza. Widać to wyraźnie w operze Le Grand Macabre (Sztokholm, 1978). Kolejne lata przynoszą zmianę w wiecznie ewoluującym stylu Ligetiego - kompozytor porzuca statyczne struktury dźwięku, charakterystyczne dla swoich wcześniejszych dzień, i zaczyna eksperymentował z wielorytmicznością dynamiczną. Pełnię jego kunsztu dostrzec można w Koncercie Fortepianowym (1985-88), który sam kompozytor uważa za najtrudniejsze i najbardziej złożone dzieło w swoim dorobku artystycznym. Po opuszczeniu Węgier w 1956r. Ligeti mieszkał w Niemczech, a następnie w Austrii, gdzie w 1967r. ostatecznie przyjął obywatelstwo tego kraju. Przez wiele lat okresowo wykładał na Akademii Muzycznej w Sztokholmie, a w latach 1973-89 dodatkowo nauczał kompozycji na Akademii Muzycznej w Hamburgu. W 1975r. otrzymał niemiecki odznaczenie za zasługi oraz nagrodę im. Bacha od władz Hamburga. W 1986r. uhonorowano fo nagrodą Grawemeyer, a dziesięć lat później otrzymał nagrodę ze strony Międzynarodowej Rady Muzyki. Z chwilą, gdy ukończył 75-ty rok życia. Sony Classical zdecydowało się przygotować szczegółową dyskografię jego dzieł, zawierającą niepublikowane dotąd utwory oraz poprawioną wersję opery Le Grand Macabre.