logo Budapeszt

Sławni Węgrzy


Malarze


Muzycy

Liszt Ferenc

Erkel Ferenc

Bartók Béla

Kodály Zoltán

Goldmark Károly

Hubay Jenő

Dohnányi von, Ernő

Veress Sándor

Ligeti György

Kurtág György

Eötvös Péter

Lehár Ferenc

Kálmán Imre

Reiner Frigyes

Széll György

Sir Solti György

Cziffra György

Vásáry Tamás

Szigeti József

Kocsis Zoltán


Pisarze i poeci

Politycy

Postaci historyczne

Inni


Strona główna

Széll György (1897-1970)

Széll György urodził się 7 czerwca 1897r. w Budapeszcie. Od najmłodszych lat wykazywał niezwykły talent muzyczny - już w wieku 11 lat występował publicznie grając własne kompozycje, a jako szesnastolatek zatrudniony został jako dyrygent orkiestry symfonicznej w Wiedniu. Jednak za prawdziwy początek jego kariery muzycznej uznaje się debiut w Filharmonii Berlińskiej, gdzie pokazał pełnię swego geniuszu jako kompozytor, pianista i dyrygent. W 1915r. zaangażował go sam Richard Strauss, włączając do ekipy Opery Narodowej w stolicy Niemiec. W kolejnych latach zatrudniany był w licznych niemieckich teatrach, by w końcu powrócić do Berlina i wykładać w Hochschule für Musik (1927-30).

W latach 1929-37 Széll pracował jako główny dyrektor do spraw muzycznych w Operze Niemieckiej i Filharmonii Praskiej. Później przez dwa lata prowadził orkiestrę szkocką, jednocześnie biorąc udział w zgromadzeniach i spotkaniach muzycznych w Europie, Stanach Zjednoczonych i Związku Radzieckim. Na rok 1933 przypadł jego debiut dyrygencki w Londynie. Pod koniec dekady lat 30-tych triumf ideologii nazistowskiej na starym kontynencie wstrzymał rozwój jego dalszej kariery. Przed wybuchem wojny muzyk wyjechał do Ameryki i dopiero w 1942 mógł kontynuować swą działalność kompozytorską i dyrygencką, prowadząc liczne orkiestry i pojawiając się w Metropolitan Opera.

W latach 1947-70 poświęcił się pracy z orkiestrą z Cleveland, którą udało mu się przemienić w zgraną grupę muzyczną, liczącą się na amerykańskim rynku muzycznym. Zespół charakteryzowała niezwykła czystość dźwięku i zrównoważenie tonów typowe dla muzyki kameralnej. Wraz ze swoją orkiestrą Széll podróżował po całych Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, odwiedził też Europę (lata 1957-67) i przeprowadził cykl występów na dalekim wschodzie, kończąc tournee na krótko przed swoją śmiercią. W czasie pobytów na starym kontynencie wielokrotnie otrzymywał zaproszenie do prowadzenia licznych grup muzycznych, ale najsilniej identyfikowano go z orkiestrą Concertgebouw w Amsterdamie oraz Festiwalem w Salzburgu. Zmarł 30 lipca 1970r. w Cleveland.

Széll zerwał z tradycją austriackich kompozytorów i muzyków, takich jak Haydn czy Strauss. Jego utwory nie wymagały szczególnych zdolności interpretacyjnych i wyjątkowej pamięci muzycznej od grających. Podobnie jak i Toscaniniego zbliżała się ku klasyce, wyciszała emocje, spektakularność i nie przejawiała nazbyt osobistych uczuć twórcy i interpretatora. Jako dyrygent wymagał dużej dokładności, ale dawał też liczne wskazówki, jak osiągnąć precyzję dźwięku i wykonania. Odszedł od prądów muzyki współczesnej, ale mimo wszystko promował takich kompozytorów jak Bártok, Janecek czy Walton.

Z chwilą, gdy Széll poświęcił się dyrygenturze, praktycznie porzucił komponowanie. Wśród jego młodzieńczych dzieł na wyróżnienie zasługują Tematy i wariacje na orkiestrę, Uwertura Liryczna i liczne utwory dla orkiestry kameralnej i na fortepian. Stworzył transkrypcję kwartetu smyczkowego Smetany na orkiestrę i wielokrotnie nagrywał liczne płyty z orkiestrą z Cleveland, orkiestrą Filharmonii w Berlinie i orkiestrami londyńskimi.

©2001 Csirke