logo Budapeszt

Wzgórze Zamkowe


O wzgórzu

Zamek Królewski

Pałac Aleksandra

Teatr Zamkowy

Plac Dísz

Pomnik A. Hadika

Plac Szentháromság

Kościół Macieja

Hotel Hilton

Plac A. Hessa

Úri utca

Fortuna utca

Országház utca

Táncsics Mihály utca

Brama Wiedeńska

János Kapisztrán tér

Wieża św. Magdaleny

Warto też zobaczyć

Dojazd

Mapa Wzgórza


Strona główna

Plac Dísz (Dísz tér)

Historia placu Dísz jest niezwykle barwna i ciekawa. Od chwili jego utworzenia w 1696r. aż do roku 1728 nazywano go Haupt Platz, by później przemianować go na Plac Defilad. Był on bowiem, prócz dziedzińców na zamku królewskim, najrozleglejszym wolnym od zabudowy fragmentem Wzgórza Zamkowego. W związku z powyższym dość często odbywały się na nim różnego rodzaju parady, defilady i popisy wojskowe. W czasie trwania wojny o niepodległość (1848-49) nazywano go placem Stefana, w końcu zaś przemianowano na Dísz tér.

Plac otoczony jest pięknymi budynkami w stylu barokowym, neoklasycznym i eklektycznym. Większość z nich powstała dopiero po oswobodzeniu Budy z panowania tureckiego, co miało miejsce w 1686r, a przy ich wznoszeniu w dużej mierze wykorzystano pozostałości murów obronnych. Charakterystyczna jest ich numeracja, gdyż poszczególne numery sąsiadują ze sobą będąc rozmieszczone w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. W największym domu na placu do czasu drugiej wojny światowej mieściło się Ministerstwo Obrony, dziś można zobaczyć pomnik Obrońców Ojczyzny w Wojnie o Niepodległość 1848-49.


Kamienica nr 1-2
W XV wieku stanowiła rezydencję niejakiego Pétera Váradi’ego, a następnie Tamása Bakócza, arcybiskupów Kolocsy i Esztergomu. Po roku 1686 przeszła na własność Ferenca Bösignera, aptekarza i zarazem burmistrza Budy. Później mieściła się w niej siedziba ministerstwa Wojny. Niestety w czasie II wojny światowej budynek uległ tak wielkim zniszczeniom, że konieczna stała się jego rozbiórka.

Kamienica nr 3
Trzypiętrowy budynek zaprojektował sam mistrz Venerio Ceresola dla Istvána Werleina, komisarza Izby Królewskiej. Z ramienia cesarza Leopolda I nadzorował on proces odbudowy Budy po zniszczeniach tureckich. W 1748r. dom przeszedł na własność palatyna Lajosa Batthány’ego, podobnie jak --->

Kamienica nr 4-5.
Należąca do tego znakomitego rodu zwana była "domem Kremsmünster" od nazwiska poprzedniego właściciela, który kupił ją w 1687r. Między 1930 a 1945r. w budynku mieściła się siedziba nuncjusza apostolskiego. Jego osobę upamiętnia specjalna tablica, będąca zarazem podziękowaniem za godną podziwu postawę wobec nazistów i uratowanie od śmierci wielu żydowskich mieszkańców dzielnicy. Druga tablica poświęcona jest księciowi László Batthány’emu, który założył szpital Körmend i jako pierwszy przyjmował nagłych pacjentów bez opłaty.

Kamienica nr 6
Dom ten był miejscem zamieszkania Lajosa Arányi’ego, który jako pierwszy budapeszteńczyk w 1864r. zaproponował umieszczanie na budynkach wzgórza tablic wyjaśniających pokrótce ich historię. Z wykształcenia był patologiem, a z zamiłowania - historykiem sztuki. Z olbrzymią dezaprobatą odnotował w swym dzienniku, że pracujący przy renowacji kamienicy nr7 robotnik odnalazł cegłę z napisami tureckimi i hebrajskimi, lecz zamiast zachować cenne znalezisko, wmurował je w środek ściany kompletnie niszcząc.

Kamienica nr 8
Jest to zupełnie nowoczesny budynek, postawiony w miejscu dawnej rezydencji Marczibányi. Dawny dom charakteryzował się imponującą fasadą w stylu barokowym, jednak został zniszczony w 1910r. by na jego miejscu wznieść nowoczesną kamienicę w stylu Art Nouveau. Budowę przerwała wojna, a w 1945r. w pustym miejscu ustawiono zwykły klockowaty blok.

Kamienica nr 9
Po 1686r. kamienica należała do rodziny zduna P. Pála Franczina. Na budynku znajduje się tablica z 1954r. upamiętniająca Ferenca Móra, wybitnego węgierskiego pisarza. W 1897r. zamieszkiwał on w tym domu będąc jeszcze zwykłym studentem. Dziś jego imię nosi również niedaleka ulica.

Kamienica Passardy nr 11
Według zachowanych źródeł sam budynek istniał już w okresie średniowiecza, jednak po okupacji tureckiej popadł w ruinę i zrekonstruowano go dopiero pod koniec XVII. W 1711r. przeszedł z rąk Venerio Ceresola we władanie János'a Passardy'ego, którego inicjały do dziś widnieją przy drzwiach domu.

Kamienica nr 13
Neoklasyczna fasada budynku ozdobiona jest licznymi płaskorzeźbami. Motywy scen zaczerpnięto z mitologii greckiej i rzymskiej: widzimy Dianę, Romulusa i Remusa wraz z matką modlącą się o ocalenie życia bliźniąt, Atenę i wiele innych bóstw. Od XIX wieku kamienica należała do rodziny Salgáry, a swój neoklasyczny wygląd nabyła w chwili renowacji w 1815r.

Kamienica nr 16
Pierwsza działająca w dzielnicy zamkowej apteka została założona przez Ferenca Bösingera w 1687r. i mieściła się w jego domu, który mieścił się pod numerem 1-2. Przed rokiem 1696 przeprowadził się wraz ze swym sklepem na drugi koniec placu, do kamienicy nr 16. Aptekę nazwał "Pod Złotym Orłem". Barokowy budynek zburzono w XVIII wieku i na jego miejscu wzniesiono dom w stylu eklektycznym, jednak apteka nadal tam funkcjonuje. Muzeum jej poświęcone otwarto w 1974r. na pobliskiej Tárnok utca 18.

Plac Dísz

Plac Dísz

Plac Dísz

©2001 Csirke