|
|
Plac Dísz (Dísz tér)
Historia placu Dísz jest niezwykle barwna i ciekawa. Od chwili jego utworzenia w 1696r. aż do roku 1728 nazywano go Haupt Platz, by później przemianować go na Plac Defilad. Był on bowiem, prócz dziedzińców na zamku królewskim, najrozleglejszym wolnym od zabudowy fragmentem Wzgórza Zamkowego. W związku z powyższym dość często odbywały się na nim różnego rodzaju parady, defilady i popisy wojskowe. W czasie trwania wojny o niepodległość (1848-49) nazywano go placem Stefana, w końcu zaś przemianowano na Dísz tér.
Plac otoczony jest pięknymi budynkami w stylu barokowym, neoklasycznym i eklektycznym. Większość z nich powstała dopiero po oswobodzeniu Budy z panowania tureckiego, co miało miejsce w 1686r, a przy ich wznoszeniu w dużej mierze wykorzystano pozostałości murów obronnych. Charakterystyczna jest ich numeracja, gdyż poszczególne numery sąsiadują ze sobą będąc rozmieszczone w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. W największym domu na placu do czasu drugiej wojny światowej mieściło się Ministerstwo Obrony, dziś można zobaczyć pomnik Obrońców Ojczyzny w Wojnie o Niepodległość 1848-49.
Kamienica nr 1-2
W XV wieku stanowiła rezydencję niejakiego Pétera Váradiego, a następnie Tamása Bakócza, arcybiskupów Kolocsy i Esztergomu. Po roku 1686 przeszła na własność Ferenca Bösignera, aptekarza i zarazem burmistrza Budy. Później mieściła się w niej siedziba ministerstwa Wojny. Niestety w czasie II wojny światowej budynek uległ tak wielkim zniszczeniom, że konieczna stała się jego rozbiórka.
Kamienica nr 3
Trzypiętrowy budynek zaprojektował sam mistrz Venerio Ceresola dla Istvána Werleina, komisarza Izby Królewskiej. Z ramienia cesarza Leopolda I nadzorował on proces odbudowy Budy po zniszczeniach tureckich. W 1748r. dom przeszedł na własność palatyna Lajosa Batthányego, podobnie jak --->
Kamienica nr 4-5.
Należąca do tego znakomitego rodu zwana była "domem Kremsmünster" od nazwiska poprzedniego właściciela, który kupił ją w 1687r. Między 1930 a 1945r. w budynku mieściła się siedziba nuncjusza apostolskiego. Jego osobę upamiętnia specjalna tablica, będąca zarazem podziękowaniem za godną podziwu postawę wobec nazistów i uratowanie od śmierci wielu żydowskich mieszkańców dzielnicy. Druga tablica poświęcona jest księciowi László Batthányemu, który założył szpital Körmend i jako pierwszy przyjmował nagłych pacjentów bez opłaty.
Kamienica nr 6
Dom ten był miejscem zamieszkania Lajosa Arányiego, który jako pierwszy budapeszteńczyk w 1864r. zaproponował umieszczanie na budynkach wzgórza tablic wyjaśniających pokrótce ich historię. Z wykształcenia był patologiem, a z zamiłowania - historykiem sztuki. Z olbrzymią dezaprobatą odnotował w swym dzienniku, że pracujący przy renowacji kamienicy nr7 robotnik odnalazł cegłę z napisami tureckimi i hebrajskimi, lecz zamiast zachować cenne znalezisko, wmurował je w środek ściany kompletnie niszcząc.
Kamienica nr 8
Jest to zupełnie nowoczesny budynek, postawiony w miejscu dawnej rezydencji Marczibányi. Dawny dom charakteryzował się imponującą fasadą w stylu barokowym, jednak został zniszczony w 1910r. by na jego miejscu wznieść nowoczesną kamienicę w stylu Art Nouveau. Budowę przerwała wojna, a w 1945r. w pustym miejscu ustawiono zwykły klockowaty blok.
Kamienica nr 9
Po 1686r. kamienica należała do rodziny zduna P. Pála Franczina. Na budynku znajduje się tablica z 1954r. upamiętniająca Ferenca Móra, wybitnego węgierskiego pisarza. W 1897r. zamieszkiwał on w tym domu będąc jeszcze zwykłym studentem. Dziś jego imię nosi również niedaleka ulica.
Kamienica Passardy nr 11
Według zachowanych źródeł sam budynek istniał już w okresie średniowiecza, jednak po okupacji tureckiej popadł w ruinę i zrekonstruowano go dopiero pod koniec XVII. W 1711r. przeszedł z rąk Venerio Ceresola we władanie János'a Passardy'ego, którego inicjały do dziś widnieją przy drzwiach domu.
Kamienica nr 13
Neoklasyczna fasada budynku ozdobiona jest licznymi płaskorzeźbami. Motywy scen zaczerpnięto z mitologii greckiej i rzymskiej: widzimy Dianę, Romulusa i Remusa wraz z matką modlącą się o ocalenie życia bliźniąt, Atenę i wiele innych bóstw. Od XIX wieku kamienica należała do rodziny Salgáry, a swój neoklasyczny wygląd nabyła w chwili renowacji w 1815r.
Kamienica nr 16
Pierwsza działająca w dzielnicy zamkowej apteka została założona przez Ferenca Bösingera w 1687r. i mieściła się w jego domu, który mieścił się pod numerem 1-2. Przed rokiem 1696 przeprowadził się wraz ze swym sklepem na drugi koniec placu, do kamienicy nr 16. Aptekę nazwał "Pod Złotym Orłem". Barokowy budynek zburzono w XVIII wieku i na jego miejscu wzniesiono dom w stylu eklektycznym, jednak apteka nadal tam funkcjonuje. Muzeum jej poświęcone otwarto w 1974r. na pobliskiej Tárnok utca 18.
|
|
|