Kościół Macieja (Mátyás templom) Usytuowany jest praktycznie w samym centrum wzgórza Zamkowego. Tak naprawdę świątynia nosi nazwę "Przenajświętszej Panienki", jednak mieszkańcy Budapesztu nazywają ją w skrócie kościołem Macieja. Wzniesiono ją w latach 1255-69 jako przybytek trzynawowy, służący mieszczanom pochodzenia niemieckiego za kościół parafialny. Musiała jednak cieszyć się ogromnym prestiżem, skoro król Karol Robert wybrał ją na miejsce swej koronacji, zaś król Maciej - miejsce ślubu z aragońską księżniczką w 1475r. Już na początku swego istnienia kościół Przenajświętszej Panienki stał się miejscem ważnych wydarzeń historycznych. Właśnie w nim szlachta węgierska przyjmowała czeskiego króla Wacława, pretendującego na tron madziarski po wymarciu dynastii Árpádów w 1301r. Niecały rok później budańscy mieszczanie wyklęli tu rzymskiego papieża (bunt trwał tylko kilka lat), a w 1309r. odbyła się w nim pierwsza koronacja, zrywająca z tradycją namaszczania nowych władców wyłącznie w katedrze w Székesfehérvár. Najwcześniejsze fragmenty kościoła pochodzą z okresu panowania Zygmunta Luksemburczyka i stanowi je główny portal w stylu gotyckim z 1370r., którego zdobienia przypisuje się Peterowi Parler'owi, autorowi między innymi Katedry św. Witolda w Pradze i projektantowi mostu Karola. Z okresu króla Macieja pochodzi oratorium w kaplicy południowej oraz charakterystyczna gotycka wieża południowa. Świadczy o tym królewski herb wmurowany w zdobenia, przedstawiający czarnego kruka - symbol rodu Hunyadich. Niestety kościół uległ poważnym zniszczeniom w czasie okupacji tureckiej, gdy, podobnie jak stało się to z innymi świątyniami, przekształcono go w meczet. Stało się to dokładnie 2 września, zaledwie trzy dni po zdobyciu Budy przez wojska wroga. Odprawiono wówczas w tym miejscu modły dziękczynne, przy udziale samego sułtana Sulejmana Wielkiego. Turcy złupili kościół, a dwa najpiękniejsze kandelabry wywieźli do Konstantynopola, gdzie do dziś zdobią meczet-muzeum Hagia Sophia. Jak podają źródła historyczne, ściany świątyni zdobił wówczas piękny fresk przedstawiający Przenajświętszą Panienkę. Tuz przed atakiem tureckim mieszkańcy miasta, w obawie przed muzułmanami, zdecydowali się ukryć malowidło zamurowując je, choć nie wyklucza się wersji, że to sami najeźdźcy zamurowali fresk w czasie prac przekształcających świątynię w meczet. W każdym razie w 1686r. ściana zawaliła się na nowo ukazując postać Madonny, co przez bojaźliwych Turków zostało jednoznacznie zinterpretowane jako zapowiedź ich porażki. Fresk nie zachował się do czasów współczesnych. Oryginalny gmach świątyni zniszczony został w czasie walk o wyzwolenie Budy. Dzieła dopełnił pożar z 1723r., który strawił świątynię, gdy piorun uderzył prosto w główny ołtarz i bardzo poważnie go uszkodził. Oryginalne, średniowieczne mury kościoła i jego sklepienie były w roku 1800 w tak złym stanie, że w każdej chwili groziły zawaleniem - nie zwlekano więc z decyzja o remoncie. Budowla, którą dziś widzimy, jest autorstwa Frigyes'a Schulek'a i stanowi więc doskonałą XIX wieczną replikę kościoła. Prace nad odbudową rozpoczęto w 1874r., aby zdążyć z wykończeniem na tysięczną rocznicę powstania państwa węgierskiego. Kościół odbudowano w stylu neogotyckim, starając się przywrócić jego wygląd z XIII wieku, a sama bryła, choć asymetryczna, sprawia wrażenie spójnej i dobrze komponuje się z pozostałymi budowlami placu. Oryginalnie świątynię poświęcono Najświętszej Marii Pannie, jednak najczęściej określa się ją imieniem sprawiedliwego węgierskiego króla Macieja Pierwsze wrażenie, jakie sprawia wnętrze kościoła na odwiedzających, jest zazwyczaj piorunujące. Dzieje się tak z powodu pięknych fresków o geometrycznych i roślinnych wzorach pokrywających ściany i sklepienie świątyni, oświetlanych przez skąpe światło wpadające przez niewielkie świetliki i witraże. Stanowią one dzieło dwóch dziewiętnastowiecznych malarzy: Karola Lotz'a i Bertalama Székely. Tuż przy wejściu, na ścianie po lewej stronie, umieszczony jest herb króla Macieja, z charakterystycznym rodowym krukiem. Za rogiem, w dolnej części wieży południowej, znajduje się Kaplica Loretańska, z oryginalną barokową Madonną. Druga z kolei kaplica stanowi natomiast grobowiec króla Béli IV i jego żony Anny Châtillon. Oryginalnie znajdował się w Székesfehérvarze, jednak po odkryciu go w 1848r zadecydowano o jego przeniesieniu do Budapesztu. Oczywiście nie można również ominąć dwóch średniowiecznych kapitelów, które rozpoznać można po charakterystycznych zdobieniach --dominują w nich motywy różnorakich potworów, obok których stoi brodaty mężczyzna z książką. Kapitele te kryją się pod tzw. wieżą Beli. Odwiedzając kościół Macieja warto obejrzeć również kryptę i skarbiec, do których prowadzi wejście z prawej strony prezbiterium. Można również zajrzeć do Oratorium Królewskiego, gdzie zgromadzono kolekcję szat koronacyjnych i tronów cesarza Franciszka Józefa I i Karola IV, oraz repliki słynnych klejnotów koronacyjnych (oryginalne znajdują się w Parlamencie).